Yazılar - Bilim.org https://www.bilim.org/bilim/yazilar/ Türkiye'nin Bilim Sitesi Tue, 25 Oct 2022 18:48:23 +0000 tr hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.8.5 https://www.bilim.org/wp-content/uploads/bilimorg_logo.png Yazılar - Bilim.org https://www.bilim.org/bilim/yazilar/ 32 32 Bilim.org ile 100 Yazı https://www.bilim.org/bilim-org-ile-100-yazi/ https://www.bilim.org/bilim-org-ile-100-yazi/#respond Sat, 30 Jul 2022 17:57:13 +0000 https://www.bilim.org/?p=20976 Kıymetli okuyucularım bu yazı ile birlikte Bilim.org’taki köşemde 100. yazıma ulaşmış oluyorum. Kutlu olsun! Bu vesile ile 2012 yılında gönüllü olarak katıldığım ve o yıldan bu yana gönüllü olarak katkı sağladığım bilim.org’taki yazı hayatımda önemsediğim çalışmalarımı bu yazıda panoramik olarak sizinle paylaşıp birazda arka plandaki detaylardan bahsetmeye çalışacağım. Öncelikle her şeyin başladığı 2010’lu yıllara dönelim. Heyecanlı bir o kadar tecrübesiz bir moleküler biyoloji ve genetik lisans öğrencisi olarak yeni şeyler öğrenme açlığı içinde tutuşurken yavaştan da ülkedeki araştırma olanaklarının kısıtlığının gerçeği ile de yüzleşmeye başlamıştım. Bir laboratuvara girip aktif çalışmalar yapıp bilgi inşa etme teorikte kulağa en mantıklı gelen yöntem olsa da pratikte ülkemizde bunu tam anlamıyla gerçekleştirebilmek hem araştırma bütçelerinin kısıtlığı, hem de yeteri donanımda laboratuvarlara sahip olan hocaların azlığı nedeniyle oldukça güçtü. Böyle bir ortamda gerçekten hem yeterli bilgiye ulaşıp hem de kendini güncel tutmanın en iyi yöntemi..

Sonrası Bilim.org ile 100 Yazı Bilim.org ilk ortaya çıktı.

]]> https://www.bilim.org/bilim-org-ile-100-yazi/feed/ 0 Ensefalon 6: Kadın ve Uyku https://www.bilim.org/ensefalon-6-kadin-ve-uyku/ https://www.bilim.org/ensefalon-6-kadin-ve-uyku/#respond Sun, 08 May 2022 20:31:41 +0000 https://www.bilim.org/?p=20946 Kadınlarda uykusuzluk riski çok daha fazladır. Birçok kadın, yaşamları boyunca yetersiz uyku ve uykuya dalma güçlüğü gözlemler. Kadınlara özgü hormonlar olan östrojen ve progesteronun uykudaki rolü her zaman bir gizem olmuştur. Bu hormonların derecesi, kadınlarda ergenlik, menstrüasyon döngüsü ve menopoz öncesi / sonrası dönem boyunca değişir. Östrojen, beyinde uyanıkken aktif bir süreç olan glutamaterjik iletimi uyandırır. Öte yandan, progesteron, esas olarak beyindeki uyanıklık mekanizmsını baskılayan GABAerjik sinyalleri indükler (Barth vd., 2015). Bu kanıt, hipotezsel olarak, kadınların yüksek düzeyde progesteron hormonu nedeniyle menstrüasyon öncesi dönemde, menstrüasyon sonrası döneme göre daha iyi uyuduklarını göstermektedir. Ancak, işler asla bu kadar basit değildir. Menopoz öncesi menstrüasyon döngüsünde, menstrüasyon öncesi dönemde vücut ısısı ve REM uyku bozukluğu artar. Menstrüasyon döngüsü genellikle çoğu kadında hafif olan duygusal ve fiziksel değişiklikleri içerir, ancak bazı kadınlar menstrüasyon öncesi sendroma (PMS) veya menstrüasyon öncesi disforik bozukluğa (PMDD) yol açan..

Sonrası Ensefalon 6: Kadın ve Uyku Bilim.org ilk ortaya çıktı.

]]> https://www.bilim.org/ensefalon-6-kadin-ve-uyku/feed/ 0 Ensefalon 5: Virüsler ve Beyin https://www.bilim.org/ensefalon-5-virusler-ve-beyin/ https://www.bilim.org/ensefalon-5-virusler-ve-beyin/#respond Sun, 24 Apr 2022 02:28:29 +0000 https://www.bilim.org/?p=20928 Virüsler yaşamın kaçınılmaz organizmalarıdır. Onlarla hayatımız boyunca birçok kez karşılaşırız. Viral enfeksiyonlarla ilgili en büyük sorun, genellikle enfekte kişide kalmamaları ve diğer sağlıklı insanlara salgın hastalıklarda olduğu gibi muazzam bir hızla yayılmalarıdır. Çoğumuz bu virüslerle enfekte oluyor ve onlara karşı bağışıklık kazanıyoruz. Ancak, bu her zaman söz konusu olmayabiliyor. Virüs enfeksiyonu vücutta yıkıcı etkilere neden olabilir ve hatta ölüme yol açabilir. Bakterilerin aksine virüslerin erişimi yalnızca iç sistemlerle sınırlı değildir. Küçük yapıları nedeniyle sıklıkla beyne de ulaşırlar. Virüslerin beyin üzerindeki etkileri, araştırmacılar için her zaman büyük bir gizem olmuştur. Beyin iltihabının atipik bir formu olan ensefalit lethargica, 1915 ve 1926 yılları arasında İspanyol gribi salgınıyla eş zamanlı olarak ortaya çıktı. Avustralyalı bir nörolog olan Baron Constantin von Enconomo, kurbanların beyinlerini incelerken iltihaplanma nedeniyle ön hipotalamus nöronlarının lezyonlarının, hastalarda uykusuzluğa yol açtığını keşfetti. (von Economo, K. 1917). Bu bulgu, İspanyol gribi..

Sonrası Ensefalon 5: Virüsler ve Beyin Bilim.org ilk ortaya çıktı.

]]> https://www.bilim.org/ensefalon-5-virusler-ve-beyin/feed/ 0 Ensefalon 4: Kronik ve Akut Ağrılar https://www.bilim.org/ensefalon-4-kronik-ve-akut-agrilar/ https://www.bilim.org/ensefalon-4-kronik-ve-akut-agrilar/#respond Sat, 16 Apr 2022 15:32:10 +0000 https://www.bilim.org/?p=20920 Hem kronik hem de akut ağrılar yaşam kalitesini bozan faktörlerin başında gelmektedir. Ağrı, hastaların en sık şikayeti olması nedeniyle klinik düzeyde etkili bir çözüm bulmak için her zaman önemli bir sorun olmuştur. Ağrı sadece basit bir patofizyolojik süreç değildir. Ayrıca dikkat, bilişsel ve duygusal yönleri vardır. Bununla birlikte, geleneksel farmasötik yaklaşımlar, esas olarak ağrı sürecinin karmaşıklığını görmezden gelir (Bushnell vd., 2013). Hayvan modelleri üzerinde yapılan çalışmalar, ağrı durumunda beynin pons bölgesindeki parabrakial nöronların (PB) aktivitesinin son derece arttığını göstermektedir. Bu bulgu, PB’nin ağrı üzerindeki potansiyel rollerini ortaya koymaktadır. PB, duyusal bilgileri ön beyin yapılarına ileten bir istasyon olarak bilinir. PB, esas olarak uyarıcı Glutamaterjik nöronları ve birkaç inhibitör GABAerjik internöronu barındırır. Kanıtlar, PB’nin ön beyin yapıları aracılığıyla ve esas olarak amigdaladan baskılayıcı GABAerjik girdileri aldığını göstermektedir. Daha ileri çalışmalar, lateral PB’ye yansıyan GABAerjik amigdala nöronlarının aktivasyonunun, akut ağrıyı baskıladığını ve..

Sonrası Ensefalon 4: Kronik ve Akut Ağrılar Bilim.org ilk ortaya çıktı.

]]> https://www.bilim.org/ensefalon-4-kronik-ve-akut-agrilar/feed/ 0 Ensefalon 3: Ruhsal Bozukluklar, Baş Ağrıları ve Uyku https://www.bilim.org/ensefalon-3-ruhsal-bozukluklar-bas-agrilari-ve-uyku/ https://www.bilim.org/ensefalon-3-ruhsal-bozukluklar-bas-agrilari-ve-uyku/#respond Sat, 09 Apr 2022 17:18:58 +0000 https://www.bilim.org/?p=20903 Uyku ve ruhsal bozukluklar arasındaki bağlantılar, beyin araştırmaları için her zaman sıcak bir konudur. Giderek artan sayıda rapor, uyku bozukluğunun tüm ruhsal bozukluklar yelpazesinde yaygın olduğunu göstermektedir. Şizofreni, bipolar, majör depresyon ve travma sonrası stres bozukluğu hastalarının sırasıyla obstrüktif uyku apnesi, sirkadiyen ritim bozukluğu, uykusuzluk ve REM uyku bozukluğu yaşama eğilimi vardır (Myles vd. 2016, Reima vd. 2019). Ayrıca uyku düzeni bozukluğunun mani ve majör depresyonun temel semptomu olduğu bilinmektedir. Depresyon hastalarında uyku süresi genellikle artar veya azalır, mani hastalarında ise uyku ihtiyacı azalır. Buna karşılık, atipik depresyon hastaları aşırı uykudan muzdariptir. Öte yandan, birçok ruhsal bozukluk hastasında aktivite kalıpları uyku profillerinden daha fazla değişiklik gösterir. Bu hastalar genellikle rahatsızlıklar sırasında daha az aktif hale gelirler. Migren gibi baş ağrılarının uyku ile ilişkileri de büyük bir gizemdir. Migren genellikle uykuya dalma ile kendi kendine tedavi edilir. Bu gözlem, uyku ve..

Sonrası Ensefalon 3: Ruhsal Bozukluklar, Baş Ağrıları ve Uyku Bilim.org ilk ortaya çıktı.

]]> https://www.bilim.org/ensefalon-3-ruhsal-bozukluklar-bas-agrilari-ve-uyku/feed/ 0 Ensefalon 2: Uyku Apnesi ve Gelecekteki Tedavisi https://www.bilim.org/ensefalon-2-uyku-apnesi-ve-gelecekteki-tedavisi/ https://www.bilim.org/ensefalon-2-uyku-apnesi-ve-gelecekteki-tedavisi/#comments Sun, 03 Apr 2022 15:11:56 +0000 https://www.bilim.org/?p=20877 Obstrüktif uyku apnesi (OUA), uyku sırasında normal nefes almayı engelleyen üst solunum yollarındaki kas büyümesi nedeniyle sık uyku kesintisi olarak tanımlanır. OUA’nın bir seyri olarak kandaki karbondioksit (CO2) seviyesi yükselir. OUA günlük yaşamı her düzeyde bozar. OUA’nın komorbiditeleri psikolojiden kardiyovaskülere kadar geniş bir yelpazededir. Son çalışmalar, beynin pons bölgesindeki Parabrakial alanında bulunan Kalsitonin geni ile ilişkili peptit eksprese eden nöronların inhibisyonunun farelerde yüksek CO2 seviyelerindeki kortikal uyarılmayı önlediğini göstermiştir (Kaur vd. 2017). Bu bulgu, solunum ve uyarılma mekanizmalarının beyindeki farklı sistemler tarafından modüle edilebileceğini düşündürmektedir. Çalışmalar ayrıca serotonerjik tonların inhibe edilmesinin farelerde uyarılmayı önlediğini de göstermektedir (Kaur vd. 2020). Bu son bulguların ışığında, araştırmacılar OUA hastaları için ameliyatlar ve mekanik müdahaleler gibi tedavilerin aksine daha iyi tedaviler bulmaya yaklaşıyorlar.

Sonrası Ensefalon 2: Uyku Apnesi ve Gelecekteki Tedavisi Bilim.org ilk ortaya çıktı.

]]> https://www.bilim.org/ensefalon-2-uyku-apnesi-ve-gelecekteki-tedavisi/feed/ 1 Ensefalon 1: Hormonlar, Uyku ve Uyku Bozuklukları https://www.bilim.org/ensefalon-1-hormonlar-uyku-ve-uyku-bozukluklari/ https://www.bilim.org/ensefalon-1-hormonlar-uyku-ve-uyku-bozukluklari/#respond Sun, 03 Apr 2022 15:01:39 +0000 https://www.bilim.org/?p=20873 Narkolepsi, uykusuzluk ve uyku apnesi ile birlikte en sık bilinen uyku bozukluklarından biridir. Narkolepsi, gündüz aşırı uyku hali olarak tanımlanır ve bu hastalığın nedeni, 2000 yılında araştırmacıların Orexin/Hypocretin olarak adlandırılan nöropeptid eksikliğinin bu uyku bozukluğunun nedeni olduğunu keşfetmelerine kadar bir gizemdi. Daha ileri çalışmalar, bu nöropeptidin yalnızca hipotalamustan salındığını ortaya çıkardı. Narkolepsi hastaları genellikle uyanıklık döneminde ani kas tonusu kaybı olarak tanımlanan başka bir uyku bozukluğu olan katapleksi gözlemler. Dikkat çekici bir şekilde, raporlar narkolepsi tanısının konması erkeklerde 16 yıl, buna karşılık kadınlarda 28 yıl geciktiğini göstermektedir (Won vd. 2014). Bu bulgu, cinsiyet hormonlarının uyku bozukluklarının semptomlarına aracılık edebileceğini düşündürmektedir. Bazı araştırmalar, kadınların oreksin düzeyinin bir dereceye kadar erkeklere göre daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bunun dışında uykusuzluk kadınlarda, uyku apnesi erkeklerde daha sık görülmektedir. Bu, cinsiyet hormonlarının farklı uyku bozuklukları üzerindeki potansiyel etkilerini gösterir. Ayrıca, cinsiyete özgü dönemlerin (yani menopoz,..

Sonrası Ensefalon 1: Hormonlar, Uyku ve Uyku Bozuklukları Bilim.org ilk ortaya çıktı.

]]> https://www.bilim.org/ensefalon-1-hormonlar-uyku-ve-uyku-bozukluklari/feed/ 0 Moderna COVID-19 Aşısı Sürecinde Yaşadıklarım https://www.bilim.org/moderna-covid-19-asisi-surecinde-yasadiklarim/ https://www.bilim.org/moderna-covid-19-asisi-surecinde-yasadiklarim/#respond Sat, 20 Feb 2021 09:18:02 +0000 https://www.bilim.org/?p=20671 2020 yılının Ağustos ayında Koronavirüs vakaları almış başını gidiyorken, aşı ile ilgili umut verici çalışmalar da hızlanmıştı. Amerika Birleşik Devletleri’nde büyük Boston bölgesinde on yıldan fazladır özellikle RNA aşıları üzerine çalışmalar yapan Moderna şirketinin ürettiği COVID aşısını denemek için gönüllüler aradığını ve bu gönüllülere yaklaşık bin dolara kadar ödemeler yapıldığını duymuştum. Meslektaşım bu bilgiyi benimle paylaşırken dilersen sen de katılabilirsin demişti. Fakat o dönem henüz otoritelerce incelenmemiş bir aşıyı yapmaya ben sıcak yaklaşmadım. Meslektaşım Moderna aşısının iki dozunu Ağustos ayında oldu. Nasıl hissediyorsun diye sorduğumda ikinci dozdan sonra baş ağrısı olduğunu ve bir gün içerisinde tüm yan etkilerin sonlandığını söyledi. Aradan aylar geçti hem Pfizer/Biontech’in hem de Moderna’nın COVID aşıları FDA ve diğer otoritelerce acil kullanım iznini aldı. Boston’da konuşulanlar bu aşıların bize ulaşmasının yaz sonunu bulacağı yönündeydi. Aşılar hastanelere ve diğer sağlık kuruluşlarına dağıtılmaya başlanılmıştı. Amerika’da COVID vakalarıyla birinci..

Sonrası Moderna COVID-19 Aşısı Sürecinde Yaşadıklarım Bilim.org ilk ortaya çıktı.

İlgili yazılar:

  1. Koronavirüsler: Vahşi Yaşamdan İnsanlığa
  2. COVID-19 salgını ve uykusuzluk
  3. 21. Yüzyılın Genetik Mucizesi: CRISPR
]]> https://www.bilim.org/moderna-covid-19-asisi-surecinde-yasadiklarim/feed/ 0 Japonya ve depremler: Felakete nasıl hazırlanıyorlar? https://www.bilim.org/japonya-ve-depremler-felakete-nasil-hazirlaniyorlar/ https://www.bilim.org/japonya-ve-depremler-felakete-nasil-hazirlaniyorlar/#comments Sun, 26 Jan 2020 17:19:13 +0000 https://www.bilim.org/?p=20223 Fay hatları üzerindeki ülkeler için depremler, en az yağmurlar kadar doğanın bir gerçeği. Hiç şüphesiz Japonya etrafını çevreleyen ateş çemberi faylarından dolayı bu doğa olayını en sık ve en büyük ölçekte yaşayan ülkelerin başında geliyor. Neyse ki Japon devletinin büyük girişimleri ile 6 ve üzerindeki depremlerde yapılardan kaynaklı ölümler ve yaralanmalar neredeyse yok denecek kadar az durumda. Hepimiz 11 Mart 2011’de 9.0 büyüklüğündeki olağanüstü Japonya depreminde Tokyo’da beşik gibi sallanan fakat sapasağlam duran gökdelenlerin görüntülerini hayranlıkla izledik. Böyle bir depremin Türkiye’de gerçekleşmesi durumunda nelerin olabileceğini düşünmek bile istemeyiz. Son zamanlarda Türkiye’de sıklıkla yaşanan depremler, nasıl oluyor da Japonlar depremler ile mücadelede bu seviyeye geldiler sorusunu akıllara getiriyor. Gelin Japonların bu uzun yıllar süren çabalarına hep beraber bir göz atalım: Depreme dayanıklı binalar İnsanların güvenliğinden emin olmak için ilk olarak depremlerde ölüm ve yaralanmalara en çok neden olan binalardan işe başlamak..

Sonrası Japonya ve depremler: Felakete nasıl hazırlanıyorlar? Bilim.org ilk ortaya çıktı.

İlgili yazılar:

  1. Endothelin ve Orexin’in kaşifi Masashi Yanagisawa ile çok özel söyleşi
  2. Uygulanabilir Teknolojilere Japon Yaklaşımı
  3. Yurt dışında eğitim ve akademik kariyer (Mustafa Korkutata)
]]> https://www.bilim.org/japonya-ve-depremler-felakete-nasil-hazirlaniyorlar/feed/ 1 Leptomeninksler: Uyku oluşturucu Prostaglandin D2’nun beyindeki ana kaynağı https://www.bilim.org/leptomeninksler-uyku-olusturucu-prostaglandin-d2nun-beyindeki-ana-kaynagi/ https://www.bilim.org/leptomeninksler-uyku-olusturucu-prostaglandin-d2nun-beyindeki-ana-kaynagi/#comments Sat, 24 Nov 2018 10:46:20 +0000 https://www.bilim.org/?p=19491 Araştırmacılar tarafından yakın geçmişte birçok uyku oluşturucu moleküller (somnojenler) tespit edildi. Bunlardan bazıları sitokinler, anandamide, urotensin II, ve adenozin molekülleridir. Bu moleküller arasında yer alan Prostaglandin D2 (PGD2) uyku indükleyici etkisi ise 30 yılı aşkın bir süredir bilinmektedir. Yapılan çalışmalar uyku indükleyici moleküllerin uzun süreli uyanıklık periyodunda beyinde biriktiklerini gösteriyor. Araştırmacılar uyanıklık periyodunda bu moleküllerin belli bir seviyeye ulaştıktan sonra uyku oluşturucu sinirlere etki ederek beynin uyku fazına geçmesinde rol aldıklarını düşünüyorlar. Bir araşidonik asit türevi olan Prostaglandin D2 iki farklı prostaglandin sentez enzimi (PGDS) olan; hematopoietic PGDS, ve lipocalin-type PGDS tarafından sentezlenmektedir. Çalışmalar lipocalin-type PGD2 synthase (LPGDS) tarafından sentezlenen PGD2’larin uyku oluşturucu özelliklerinin olduğunu ortaya çıkardı. Beyin dokuları üzerinde yapılan deneylerde LPGDS’in; koroid pleksus (CP), leptomeninksler (LM) ve oligodendrositler (OD) hücreleri tarafından üretildiği tespit edildi. Geçtiğimiz günlerde “Frontiers in Cellular Neurobiology” dergisinde yayınlanan çalışmada araştırmacılar ilk kez uyku oluşturucu..

Sonrası Leptomeninksler: Uyku oluşturucu Prostaglandin D2’nun beyindeki ana kaynağı Bilim.org ilk ortaya çıktı.

İlgili yazılar:

  1. Endothelin ve Orexin’in kaşifi Masashi Yanagisawa ile çok özel söyleşi
  2. Prof. Gordon Arbuthnott ile beyin mekanizmaları ve davranışlar üzerine
  3. Clifford B. Saper ile beynin uyku ve uyanıklık mekanizmaları üzerine çok özel söyleşi
]]> https://www.bilim.org/leptomeninksler-uyku-olusturucu-prostaglandin-d2nun-beyindeki-ana-kaynagi/feed/ 1 Gelişimsel nörobiyolojiye eşsiz bir adada yolculuk https://www.bilim.org/gelisimsel-norobiyolojiye-essiz-bir-adada-yolculuk/ https://www.bilim.org/gelisimsel-norobiyolojiye-essiz-bir-adada-yolculuk/#respond Sat, 06 Oct 2018 17:24:29 +0000 https://www.bilim.org/?p=19218   Şubat ayında e-posta kutuma düşen mesaj ile önceden bildiğim fakat yoğun araştırma temposundan dolayı değerlendiremediğim Okinawa bilim ve teknoloji enstitüsünün (OIST) düzenlediği gelişimsel nörobiyoloji kursuna bu yıl başvurma kararı aldım. İşlerin yoğunluğundan dolayı pazar günü (başvurunun son günü) danışmanımdan referans mektubunu alma telaşına girsem de sorunsuz bir şekilde gerekli belgeleri zamanında OIST’in internet sistemine yükledim ve başvurumun değerlendirme sürecini beklemeye başladım. OIST’ın Japonya içerisinde çok özel bir konumu var; görece yeni kurulmuş bir enstitü olsa da finansal kaynakları son derece iyi düzeyde. Dolayısıyla kursa seçildiğiniz takdirde tam finansal destek almanız söz konusu. Başvuruyu yaptıktan 1.5 ay sonra organizasyon ekibinden gelen e-posta ile kursa katılma hakkını kazandığımı öğrendim. Bizden araştırmalarımız ile ilgili 8 dakikalık bir konuşma ve poster sunumu hazırlamamızı istediler. Program 2 haftalık periyoda yayılmış ve alanında son derece önemli öncü bilim insanları konuşma vermek üzere davet edilmiş. Bu..

Sonrası Gelişimsel nörobiyolojiye eşsiz bir adada yolculuk Bilim.org ilk ortaya çıktı.

İlgili yazılar:

  1. Prof. Gordon Arbuthnott ile beyin mekanizmaları ve davranışlar üzerine
  2. Beyinde hareket fonksiyonlarını kontrol eden bölgede yeni bulgular
  3. Clifford B. Saper ile beynin uyku ve uyanıklık mekanizmaları üzerine çok özel söyleşi
]]> https://www.bilim.org/gelisimsel-norobiyolojiye-essiz-bir-adada-yolculuk/feed/ 0 Clifford B. Saper ile beynin uyku ve uyanıklık mekanizmaları üzerine çok özel söyleşi https://www.bilim.org/clifford-b-saper-ile-beynin-uyku-ve-uyaniklik-mekanizmalari-uzerine-cok-ozel-soylesi/ https://www.bilim.org/clifford-b-saper-ile-beynin-uyku-ve-uyaniklik-mekanizmalari-uzerine-cok-ozel-soylesi/#comments Sat, 20 Jan 2018 06:24:13 +0000 http://www.bilim.org/?p=18060 Dr. Clifford B. Saper, karmaşık sinir bağlantılarının aydınlatılması üzerine yaptığı 40 yılı aşkın çalışmalar ile bilinen dünyanın en önemli nöroanatomistlerinden biridir. Sinir hücrelerinin birbirleri ile olan bağlantılarının haritalanması üzerine yaptığı çalışmalar; Obezite, Parkinson, Alzheimer ve Şizofren gibi hastalıkların tedavisine önemli katkılar sağladı. Bunun yanı sıra, Dr. Saper ve ekibi beyindeki uyku ve uyanıklık mekanizmalarının aydınlatılmasına yönelik öncü çalışmalara imza attılar. Beynin, uyku ve uyanıklık arasındaki geçişlerde hangi yolları izlediğini dünya kendisi ve ekibinin gerçekleştirdiği çalışmalardan öğrendi. Son 25 yıldır Harvard Tıp Okulu, Beth Israel Deaconess Tıp merkezinde nöroloji anabilim dalı başkanı olarak ekibi ile birlikte çalışmalarını yürütüyor. Amerika’nın en önemli ve duayen klinik nörologlarından biri olan Dr. Saper ile engin tecrübesi, başarıları ve aydınlattıkları uyku-uyanıklık mekanizmaları ile ilgili çok özel bir söyleşi gerçekleştirdik. Clifford Hocam, söyleşi teklifimizi kabul ettiğiniz için çok teşekkür ederim. Bize kısaca kendinizi tanıtabilir misiniz? Bu fırsatı..

Sonrası Clifford B. Saper ile beynin uyku ve uyanıklık mekanizmaları üzerine çok özel söyleşi Bilim.org ilk ortaya çıktı.

İlgili yazılar:

  1. Prof. Gordon Arbuthnott ile beyin mekanizmaları ve davranışlar üzerine
  2. Uykusuzluk kemik iliği nakillerinin başarı oranını düşürüyor
  3. Nucleus accumbens’ın uyku oluşturucu fonksiyonun moleküler temeli aydınlatıldı
]]> https://www.bilim.org/clifford-b-saper-ile-beynin-uyku-ve-uyaniklik-mekanizmalari-uzerine-cok-ozel-soylesi/feed/ 1 Nobel yolundaki biyolojik saati anlamak https://www.bilim.org/nobel-yolundaki-biyolojik-saati-anlamak/ https://www.bilim.org/nobel-yolundaki-biyolojik-saati-anlamak/#respond Wed, 18 Oct 2017 13:23:10 +0000 http://www.bilim.org/?p=17912 Karolinska Enstitüsü’ndeki Nobel ödülü komitesi Stockholm’de 10 Aralık’ta sunulacak Nobel Fizyoloji ve Tıp ödüllerini bu yıl biyolojik saat çalışmalarına verdi. Bu haberi alır almaz bende bir gülümseme belirdi. Zira, birkaç zaman önce işin uzmanları ile yaptığım sohbetlerde biyolojik saat çalışmalarının Nobel ödüllerine çok yakın olduğu belirtiliyordu. Ben ise bağışıklık terapileri ve devrimsel gen düzenleme tekniği CRISPR çalışmaları dururken biyolojik saat çalışmalarının komite tarafından çokta değerlendirilmeyeceğini düşünüyordum. Öyle anlaşılıyor ki biyolojik saat üzerine çalışmalar yürüten etkin bilim insanlarının lobi faaliyetleri işe yaramış ve çok sayıda bilim insanı tarafından Nobel ödülüne aday olarak gösterilen biyolojik saat çalışmalarına Nobel ödül komitesi kayıtsız kalamamış. Yaşamdaki her şeyin bir döngü içerisinde olduğu insanoğlu tarafından ilk keşfedilen buluşların başında geliyor. Yüzyıllar öncesinde günleri, haftaları, ayları, yılları, mevsimleri gözlemlemeye başlayarak bir saatin varlığını hisseden insanoğlu bu saatin organizmalardaki akrep ve yelkovanın ne olduğu konusunda günümüze kadar yüzlerce..

Sonrası Nobel yolundaki biyolojik saati anlamak Bilim.org ilk ortaya çıktı.

İlgili yazılar:

  1. Endothelin ve Orexin’in kaşifi Masashi Yanagisawa ile çok özel söyleşi
  2. 21. Yüzyılın Genetik Mucizesi: CRISPR
  3. Clifford B. Saper ile beynin uyku ve uyanıklık mekanizmaları üzerine çok özel söyleşi
]]> https://www.bilim.org/nobel-yolundaki-biyolojik-saati-anlamak/feed/ 0 Uyku süremiz genetik miras mı? https://www.bilim.org/uyku-suremiz-genetik-miras-mi/ https://www.bilim.org/uyku-suremiz-genetik-miras-mi/#respond Fri, 02 Oct 2015 12:31:50 +0000 http://www.bilim.org/?p=16886 Tsukuba Üniversitesi Uluslarası Bütünleşik Uyku Tıbbı Enstitüsünde (IIIS) 63.sü düzenlenen seminerlerin konuğu Japonya ulusal orman ve orman ürünleri araştırma ajansından Dr. Emi Morita’ydı. Dr. Morita şu aralar ormanda yürüyüş veya gezinti yapmanın sağlık üzerindeki etkilerini inceliyor. İlgilendiği konular arasında toplumlarda görülen hastalıkların nedenlerinin yanı sıra bu hastalıkların farklı bireyler üzerindeki etkileri yer almakta. Bununla birlikte Dr. Morita, uyku ve hastalıklar arasındaki bağlantıyı da araştırmalarında irdeliyor. Özellikle bilişsel sağlığımız ve iş performansımımız uyku kalitemizle yakından ilişkili. Dolayısıyla araştırmacılar uzun yıllar sağlıklı uyku süresi üzerinde literatürde önemli araştırmalar yayınladılar. Her ne kadar genel yargı yetişkin bir bireyde sağlıklı uyku süresinin 7-8 saat olması gerektiği yönünde ise de Dr. Morita, genetik çeşitliliğin sağlıklı uyku süresi üzerinde değişime neden olabileceğini belirtiyor. Özellikle kalitesiz kısa süreli uykunun (6 saatten az) 60 yaş üstü bireylerde yaşam süresini azalttığına yönelik bulgular ile birlikte bu bireylerin kanser, kalp..

Sonrası Uyku süremiz genetik miras mı? Bilim.org ilk ortaya çıktı.

İlgili yazılar:

  1. Uykumuza ne oldu?
  2. Uyanıklık süreniz uyku kalitenizi etkiliyor
  3. Nucleus accumbens’ın uyku oluşturucu fonksiyonun moleküler temeli aydınlatıldı
]]> https://www.bilim.org/uyku-suremiz-genetik-miras-mi/feed/ 0 21. Yüzyılın Genetik Mucizesi: CRISPR https://www.bilim.org/21-yuzyilin-genetik-mucizesi-crispr/ https://www.bilim.org/21-yuzyilin-genetik-mucizesi-crispr/#comments Mon, 20 Jul 2015 19:22:43 +0000 http://www.bilim.org/?p=16635 Polimeraz zincir reaksiyonu (PCR)’dan bu yana biyolojide en çığır açıcı gen düzenleme teknolojisi CRISPR her geçen gün yükselen potansiyeli ile araştırmacıların ilgisini çekiyor. 3 yıl önce Bruce Conklin, geliştirdiği bir method ile laboratuvarın çalışma hedeflerini değiştirdi. Conklin, Gladstone Enstitüsü’nde bir genetik araştırmacısıydı. Merak ettiği konu ise DNA’lardaki değişimlerin hastalıklar ile olan ilişkisiydi. Bunu anlayabilmek içinde hastalardan hücre dokuları alıp DNA’larındaki değişimleri incelemeye çalışıyordu. Fakat bu deneyleri yapmak hem ekonomik anlamda uygun değildi, hem de çok fazla zaman isteyen çalışmalar gerektiriyordu. Conklin, bu zorluğu şöyle ifade ediyordu: “Sadece bir gendeki değişimin neler yapabileceğini anlayabilmek bir öğrencinin tez çalışmasına eşitti.” 2012 yılında okuduğu bir yayın adeta laboratuvarındaki bütün çalışmalarının tekniğini değiştirmesine neden oldu. Bu teknik, genleri değiştirmeyi sağlayan CRISPR adında yeni bir teknikti. Böylece daha önce sürdürdüğü hastalık modelleri çalışmalarına bir nokta koyup yeni teknik ile genetik değişikler yapmaya başladı. Conklin, CRISPR’ın..

Sonrası 21. Yüzyılın Genetik Mucizesi: CRISPR Bilim.org ilk ortaya çıktı.

İlgili yazılar:

  1. RNA’lar CRISPR’ın kıskacında
  2. CRISPR gen düzenleme tekniği ilk kez bir insan üzerinde uygulandı
  3. DNA barkodları artık hayal değil
]]> https://www.bilim.org/21-yuzyilin-genetik-mucizesi-crispr/feed/ 4 Prof. Gordon Arbuthnott ile beyin mekanizmaları ve davranışlar üzerine https://www.bilim.org/prof-gordon-arbuthnott-ile-beyin-mekanizmalari-ve-davranislar-uzerine/ https://www.bilim.org/prof-gordon-arbuthnott-ile-beyin-mekanizmalari-ve-davranislar-uzerine/#comments Tue, 05 May 2015 16:23:03 +0000 http://www.bilim.org/?p=16501 Profesör Arbuthnott özellikle hareket fonksiyonları bozuklukları ve Parkinson hastalığı üzerine yaptığı çalışmalar ile biliniyor. Kendisi halen Okinawa Bilim ve Teknoloji Enstitüsü’nde (OIST) ekibi ile birlikte çalışmalarını yürütüyor. Biz de bu kıymetli bilim insanı ile Okinawa’daki laboratuvarlarında sizler için bir söyleşi gerçekleştirdik. Okuyucularımıza kendinizden biraz bahseder misiniz? İskoçya’nın kuzey doğusunda bulunan Aberdeen şehrinde büyüdüm. Buradaki yerel okullara gittim ve sonrasında üniversitede kimya bölümüne kayıt oldum. O zamana kadar biyoloji ile ilgili hiç bir çalışma içinde olmamıştım fakat üniversitenin 2. yılında aldığım fizyoloji dersi ile biyolojiye karşı ilgim oluştu. Açıkçası, o zamanlar Aberdeen’de tıp fakülteleri dışında fizyoloji okutulmuyordu fakat hocamız bu dersi bize de öğretmeye karar vermişti. Hocamız fizyoloji alanındaki çalışmaları ile takip eden yıllarda önemli ödüller almıştı. Gerçekten benim için heyecan verici bir dersti bir yıl içinde tıbbi fizyoloji hakkında iyice bilgiler elde etmiştim. Daha sonra kendisi beni doktora yapmaya davet..

Sonrası Prof. Gordon Arbuthnott ile beyin mekanizmaları ve davranışlar üzerine Bilim.org ilk ortaya çıktı.

İlgili yazılar:

  1. Clifford B. Saper ile beynin uyku ve uyanıklık mekanizmaları üzerine çok özel söyleşi
  2. Endothelin ve Orexin’in kaşifi Masashi Yanagisawa ile çok özel söyleşi
  3. Beyinde hareket fonksiyonlarını kontrol eden bölgede yeni bulgular
]]> https://www.bilim.org/prof-gordon-arbuthnott-ile-beyin-mekanizmalari-ve-davranislar-uzerine/feed/ 3 Beynin intiharı: İntihar edenin beyninde neler oluyor? https://www.bilim.org/beynin-intihari-intihar-edenin-beyninde-neler-oluyor/ https://www.bilim.org/beynin-intihari-intihar-edenin-beyninde-neler-oluyor/#comments Thu, 27 Nov 2014 12:04:22 +0000 http://www.bilim.org/?p=15256 İntiharın önlenmesinin beyin çalışmalarının bir alanı olmadığı, sadece duyguların ilgili olduğu bir süreç olarak düşünülürdü. Sinirbilimlerindeki son gelişmeler gösteriyor ki duyguları beyinde belli bölgeler kontrol etmektedir.  Beynin ön lobu özellikle sağ ön lobu sosyal bilinç, duygu ve ilişkili sinirlerin bulunduğu yerdir. Bununla birlikte “ventral medial frontal” bölgesi; duygulara bağlı olarak oluşan davranışlardan sorumlu sinirlerin bulunduğu limbik yapılar ve amigdala bölgesi ile bağlantısı olması nedeni ile duyguların kontrolünde beyinde önemli yerlerden birini oluşturmaktadır.  Sosyal bilincin oluşturduğu davranışları belirlemek gerçekten çok zordur. Fakat günümüzde nöropsikoloji ve nörogörüntüleme sistemlerindeki hızlı gelişmeler ile bu konuda önemli mesafeler katledildi. İntihar davranışını içeren beyin bölgelerinin görüldüğü beyinleri ‘İntihara eğilimli Beyin’ olarak adlandırabiliriz. Bununla birlikte günümüzdeki intihar ile ilgili edinilen nöropsikoloji ve bilişsel psikoloji bilgileri ile beyindeki bu bölgelerin intihar düşüncesinin ve davranışının ozellikle sosyal bilinçten ayrılma sürecinde bireylerde oluşan davranış ifadeleri üzerindeki rolü hakkında bilgiler sunmaktadır...

Sonrası Beynin intiharı: İntihar edenin beyninde neler oluyor? Bilim.org ilk ortaya çıktı.

İlgili yazılar:

  1. Gelişimsel nörobiyolojiye eşsiz bir adada yolculuk
  2. Biyolojik saat ilk kez kontrol altına alındı
  3. Beyinde hareket fonksiyonlarını kontrol eden bölgede yeni bulgular
]]> https://www.bilim.org/beynin-intihari-intihar-edenin-beyninde-neler-oluyor/feed/ 2 Nature’dan Harakiri’ye tarihe şahitlik etmek https://www.bilim.org/naturedan-harakiriye-tarihe-sahitlik-etmek/ https://www.bilim.org/naturedan-harakiriye-tarihe-sahitlik-etmek/#respond Sat, 23 Aug 2014 13:21:49 +0000 http://www.bilim.org/?p=14945 Tarihler 30 Ocak 2014 Perşembe gününü gösterdiğinde yaşam bilimlerinin günümüzde  tartışmasız en etkili dergisi olan Nature’da, tüm dünyada bomba etkisi oluşturacak bir çalışma yayınlanıyordu. Çalışma, Japonya’nın en köklü ve dünya çapında prestijli enstitüsü RIKEN’den genç, yetenekli ve güzel bir bilim kadını Haruko Obokata ve ekibine aitti. Çalışmalarında normal vücut hücrelerini herhangi bir genetik müdahalede bulunmadan bir takım çevresel koşulları değiştirerek kök hücrelere dönüştürdüklerini belirtiyorlardı. Sonraları kök hücrelere dönüşümü tetiklenmiş (STAP) hücreler olarak anılmaya başlanan bu gelişme; hiç kuşkusuz kök hücre araştırmacıları ve  özellikle Japonya için büyük heyecan oluşturdu. Çok değil daha 2 yıl önce Nobel ödülüne, uyarılmış kök hücreler (IPSC) keşfini gerçekleştirerek ulaşan çağımızın en önemli Japon bilim adamlarından Shinya Yamanaka’nın başarısından sonra bu yeni başarı dünyada olduğu kadar Japon kamuoyununda yakinen takdirlerini toplamayı başardı. Kök hücreler modern tıp bilimlerinde hastalıkların çözümü ve özellikle yenilenemeyen hücre ve dokular problemini çözebilmek..

Sonrası Nature’dan Harakiri’ye tarihe şahitlik etmek Bilim.org ilk ortaya çıktı.

İlgili yazılar:

  1. Endothelin ve Orexin’in kaşifi Masashi Yanagisawa ile çok özel söyleşi
  2. Çağımızı etkileyen adam: Shinya Yamanaka
  3. Dolly ilk başarılı klonun arkasındaki isim: Ian Wilmut
]]> https://www.bilim.org/naturedan-harakiriye-tarihe-sahitlik-etmek/feed/ 0 Korku ve Beyin https://www.bilim.org/korku-ve-beyin/ https://www.bilim.org/korku-ve-beyin/#respond Sat, 14 Jun 2014 05:39:08 +0000 http://www.bilim.org/?p=14589 Korku beynin işlediği en kompleks bilgi işlemlerinden biridir. Korkunun beyinde oluşmasında rol oynayan mekanizma halen tamamen aydınlatılamamış. Bu açıdan korku halen bir çok sinir bilimi araştımacısının en üst düzeyde ilgisini çeken konulardan biri olarak sıcak yerini korumaktadır. İlk araştırmalar beynin bir çok duygunun oluşmasında sorumlu bölgesi olan Amigdala’nın korkudan da sorumlu olduğunu göstermektedir. Bazı klinik vakalarda amigdala bölgesi gelişmemiş bireylerin korkusuzluk problemi ile karşılaştığı gözlemlenmiştir. Bu bireylerin normal bir insanın korkabileceği hiç bir şeyden korkmadığı saptanmıştır. Fakat bu bireyleri oksijensiz ortama bıraktıklarında panik tepkiler verdikleri gözlemlenmiştir. Bu sonuçtan anlaşılıyor ki panik haline beyinde neden olan mekanizma sadece amigdala’da etkin değil, çok daha kompleks bir yol izlemektedir. Ayrıca tarih boyunca savaşa giden bazı birliklerin veya bir takım eylemleri gerçekleştiren şahısların Amigdala bölgesini uyuşturan moleküller kullandıkları gerçeği de bilinmektedir. Korku halinde beyinden gelen sinyaller ile vücuttan salgılanan adrenalin hormonunun oluşturduğu bağımlılık yüzünden..

Sonrası Korku ve Beyin Bilim.org ilk ortaya çıktı.

İlgili yazılar:

  1. Sinirbilimciler ışıkla kas hareketlerini kontrol ettiler
  2. Yeni optogenetik teknolojisi: OptoTrk
  3. Biyolojik saat ilk kez kontrol altına alındı
]]> https://www.bilim.org/korku-ve-beyin/feed/ 0 Uykumuza ne oldu? https://www.bilim.org/uykumuza-ne-oldu/ https://www.bilim.org/uykumuza-ne-oldu/#comments Sun, 25 May 2014 11:20:18 +0000 http://www.bilim.org/?p=14500 Uyku; her canlının sahip olduğu en temel biyolojik davranışlardan biridir. Bazı canlılar karanlıkta uykuya dalarken, bazı canlılar ise aydınlıkta uykuya dalarlar. Bazen bir saniye uyuyabilen canlıların varlığını öğrenebilir, bazense aylarca uykuda geçiren canlıların olduğunu duyarsınız. Her gece yaptığımız bu temel davranışın aslında ne olduğunu, niçin yaptığımızı çoğunlukla uyku ile ilgili problemlerimiz baş göstermeye başlamayana kadar düşünmeyiz. Problemlerimiz ile birlikte neden uyuyamadığımız veya neden hep uyumak istediğimizi, uyanık kalamadığımızı sorgulamaya başlarız. Bu hususları uzun yıllardır uyku nörobilimcileri de merak etmekte, sorgulamakta ve cevaplar alabilmek için çalışmalar yapmaktadır. Ortalama bir insan ömrünün %36’sını uykuda geçirmektedir. Bu 90 yıllık bir ömrünüz var ise 32 yılını uykuda geçireceğiniz anlamına gelir. Bu kadar süreyi neden uykuda geçiriyoruz sorusu araştırmacıların yıllardır ilgisini en üst seviyede çekmektedir. Uyku halen bir çok gizemi içinde barındırsa da yapılan çalışmalar sonucunda neden uyuduğumuzun bazı nedenleri gün yüzüne çıkmış durumdadır. Öncelikle,..

Sonrası Uykumuza ne oldu? Bilim.org ilk ortaya çıktı.

İlgili yazılar:

  1. Uyku süremiz genetik miras mı?
  2. Ensefalon 6: Kadın ve Uyku
  3. COVID-19 salgını ve uykusuzluk
]]> https://www.bilim.org/uykumuza-ne-oldu/feed/ 1