Yıldız bulutlarında nihayet titanyum oksitlerine rastlandı

On yıllar süren arayışın sonunda, astronomlar nihayet yıldızlar etrafında oluşan tozun iki önemli bileşenlerini buldu, bu iki bileşen titanyumun oksidi ve dioksidi. Buluş yıldız tozunun oluşumu hakkında önemli bir teoriyi doğrulamış ve bir yıldızın yüzeyinden maddeleri kaldıran ve dışarıya doğru savuran, böylece yıldızın genişlemesine yol açan ve yıldız rüzgârı diye de bilinen olguya ilişkin veriler sunabilir.

Güneşimizin 1000-2000 katı olan, evrendeki en büyük yıldızlardan biri olan VY Canis Majoris dev yıldızı üzerinde Hawaii'deki Alt milimetre dizisi (submillimetre array, SMA) teleskopta uluslar arası araştırmacı ekibi çalıştı. Yıldız genişliyor ve tozlu bir nebula olarak büyük miktarda madde salıyor. Teleskop tarafından yakalanan spektral çizgiler arasında ilk kez titanyum dioksidin işaretine rastlandı. Titanyum okside ait parmak izi işareti de bulundu. Almanya'daki Max Planck Radyo Astronomi Enstitüsü'nde çalışan grup üyelerinden Tomasz Kamiński şöyle konuşuyor: “Bu, uzayda titanyum dioksidin gözlendiği ilk an”. Titanyum oksit yıldızların yüzeyine yakın bölgelerde görüldü, ancak Kamiński'ye göre toz bulutundaki varlığı son derece nadir.

Bir yıldızın etrafında tozun oluşması ve devamında atılması çok az anlaşılmıştır. Astronomlar 1000 K'den yüksek sıcaklıklara dayanabilen belli kilit moleküllerin, diğer moleküller için çekirdek yığışma merkezleri olarak davranması toz parçacıkları oluşturmak üzere yoğuşmak üzere birleşmesi mümkün. Bunlar daha sonra yıldızın merkezinden gelen ışığın fotonları ile vuruluyor ve parçalar dışarı doğru atılıyor. Çekirdekte bulunması muhtemel iki aday, titanyumun iki oksidi olarak gösteriliyor. Titanyum oksitlerin tartışmasız ve yeni gözlenen sinyalleri bu fikri kuvvetle destekliyor. Ancak, gaz fazında yalnızca tozdan farklı olarak bu iki molekülden daha fazlası varmış gibi gözüküyor ve beklenenin aksine böyle bir durum henüz açıklanabilmiş değil.

İki oksidin keşfi mümkündü, çünkü SMA'nın yüksek hassasiyeti sekiz antenin beraber çalışarak 226 metre çapında bir büyük teleskop olarak çalışmasını sağlıyor. Bunun dışında iki hafta civarındaki uzun süre keşfi kolaylaştırıyor.

Birleşik Krallık'taki Orta Lancashire Üniversitesi'nde bilişsel astrofizikçi olarak çalışan Brad Gibson konu hakkında şunları söylüyor:

“Yazarların, bu çizgileri aramada gösterdiği kahramanca gayretten ötürü kutlanması gerek. Bu çizgiler 30'dan fazla yıldır gözden kaçmayı başardı ve gaz fazı ile toz fazı arasındaki bolluklarda ince bir dengenin var olduğunun anlaşılması üzerine yaptıkları çalışma ile, bu tespit sıcak bir hoşgeldini hakediyor”.

 

Kaynaklar

http://www.rsc.org/chemistryworld/2013/04/titanium-oxides-found-around-stars-stellar-clouds

T Kamiński et alAstron. Astrophys., 2013, DOI: 10.1051/0004-6361/201220290

+ Yorum bulunmuyor

Yorum yap