Uyku ve hafıza oluşumu arasındaki gerçek bağlantı

Uyku ve hafıza oluşumu arasındaki gerçek bağlantı

Bilim insanları uykunun beyninde hafıza oluşumu ile bağlantılı olduğunu keşfedeli yüz yıldan fazla oldu ve şimdi yeni araştırma bunun neden olduğunu açığa çıkartıyor.

Beynimizde pek çok işlem sadece biz uyurken oluşur. Araştırmacılar yeni bir işlem daha keşfettiler; beynin yalnızca anı oluşturmak için değil, ayrıca bilinçaltımızın tekrar hatırlamakla ilgilendiği eski olaylar için de uyurken özel kimyasalların üretildiği tanımlandı.

ABD’de bu ayın başında yapılan Sinirbilimi Derneği Toplantısının raporuna göre, Pensilvanya Üniversitesinden katılan uyku araştırmacısı Jennifer Choi Tudor, takım arkadaşının uyku-ile oluşan beyin kimyasallarını, yani 4EBP2’yi kapsayan yeni çalışmasını sundu.

Ulusal Halk Radyosu’ndan Jon Hamilton’a göre, önceki araştırmalar laboratuvar farelerinin uykudan mahrum bırakıldığında, farelerin bir şeyleri hatırlamak için çabaladıklarını ve beyinlerinin daha az seviyede 4EBP2 içerdiğini gösterdi. Bu iki faktör arasında bağlantı olup olmadığını anlamak için, Choi Tudor ve takımı farelerin beynine ekstra 4EBP2 enjekte etti ve bütün gece uyutmadı.Tudor, Hamilton’a, ‘Enjeksiyonla birlikte farelerin hafızasının normale döndüğünü’ söyledi.

Deneyin ikinci kısmında yeni hafızaların nasıl oluştuğu ve önceden olanların uyku işleminde nasıl değiştiği araştırıldı. Araştırma ekibi, farelerin beyninin fareler uyanıkken kafeslerinde nasıl davrandıklarını gözlemledi. Yalnızca kafesin belirli bölgelerine girince aktif olan beyin hücrelerini izlediler.

Bir bölgede, belirli beyin hücreleri aktifleşti, başka bir bölgede ise, diğer belirli hücre grubu, başka bir bölgede ise diğerlerinin aktifleştiği bulundu. O gece beyin taramalarında birbiri ardına gelen beyin hücrelerinin aktive olduğu açığa kavuştu, farelerin uykularında adımlarını tekrarlayarak üzerinden geçtiklerini, daha önce nerede olduklarını hatırlamaya yardım etmek için yaptıkları belirtildi.

Bu bilinerek, hafıza oluşumunu değiştirmek mümkün müdür? Paris Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi’nden Karim Benchenane’nin de üyesi olduğu araştırma ekibi bu sorunun cevabını bulmayı amaçlıyor. Hamilton’un haberine göre, Benchenane ve arkadaşları fareler uyanıkken farelerin beynindeki keyif merkezinin fareler kafesteki özel bölgeye her girişlerinde tetiklendiğini buldu.

Buradaki umut, fareler bu işlemi yeterli müddet tekrarlarsa o özel alanın bilinçaltında keyif bölgesiyle bağlantı yapabilmesi idi. Hamilton, şöyle diyor: “Ve sahiden de hayvanlar uyandığında doğruca o bölgeye gidiyorlar, keyif verici bir ödül arıyorlar”.

Araştırma biraz ürpertici gelebilir –araştırmacılar pozitif hafıza oluşturmak için yapay olarak farelerinin zihnini değiştiriyorlar- ancak onların sunduğu, zaman zaman ciddi sağlık sorunları yaratan travma sonrası stres bozukluğu ile uğraşmak zorunda olan insanlar için gerçek bir umut olabilir. Bunun bir kişinin beynine etki ederek onlara bazı şeyleri unutturmak değil, sadece zarar verici bir deneyimi düşleyen bir kişiyi tanımlama olasılığı sağlamak, negatif ilgiyi kaldırıp daha iyi olan bir düş ile yer değiştirtmek. Temelde bu olay, eskide geçen kötü bir hatıra ile ilgili olarak beyne kötü ve sağlıksız hisleri unutması için beyne izin vermekten ibaret.

Garip belki ama; ayrı bir araştırma ekibi tarafından, gece atıştırmalarının beynin biz uyurken hatıra oluşturma yeteneğini bozabildiği bulundu. Kaliforniya Üniversitesi’nden araştırmacılar farelerini normal yatma vakitleri boyunca beslediklerinde normal miktarda uyusalar bile bir sonraki gün farelerin hafıza testinde daha az performans gösterdikleri sonucuna vardı. Bunu bir sınavınız varsa hatırlamanız yerinde olacak…

Umut Emre Yılmaz

Kaynak: NPR.org

+ Yorum bulunmuyor

Yorum yap