Tıbbın çözülememiş gizemlerinden birine bakış açısı değişiyor: Anestezinin beyne etkisi

Tıbbın çözülememiş gizemlerinden birine bakış açısı değişiyor: Anestezinin beyne etkisi

En sık kullanılan tıbbi müdahale yöntemlerinden biri olan genel anestezinin tam mekanizmasını hala bilmiyor olmamız gerçekten çok ilginç değil mi?

Avustralyalı araştırmacılar ise; en sık kullanılan anestetik ilacın bizi sadece uyutmakla kalmayıp, aynı zamanda beyin hücreleri arasındaki iletişimi bozduğunu keşfederek cevaba bir adım daha yaklaştı.

Ekip dünya çapındaki cerrahi operasyonlarda en çok tercih edilen ilaçlardan biri olan Propofol üzerine çalışıyor. Güçlü bir sedatif (yatıştırıcı) olan ilaç, beynimizdeki temek uyku-uyanıklık döngüsünü kontrol eden GABA nörotransmitter sistemi üzerine etki ederek bizi uyutuyor. Ancak ilacı almış olan herkes sonrasında uyanmanın normal sabah sersemliğinden daha farklı hissettirdiğini bilir. Ayrıca çok sayıda ciddi yan etkinin ortaya çıkması söz konusu, bu nedenle bilim insanları ilacın beyinde tam olarak neler yaptığını anlamaya çalışıyorlar.

Sıçanlar ve meyve sineklerinden alınan canlı sinir hücresi örneklerini kullanan araştırmacılar, süper-çözünürlüklü mikroskop yardımıyla nörotransmitter aktiviteyi takip edebildiler ve propofolün, sinir hücrelerinin birbiriyle iletişimini sağlayan bir kilit proteinle etkileştiğini keşfettiler. Bu proteinin ismi sintaksin 1A, sadece hayvanlarda değil, insanlarda da bulunuyor.

Ekip, çalışmada; her nöron diğerleriyle sintaksin 1A-aracılı nörotransmisyon ile iletişim kuruyor ve bu durum solucanlardan insanlara kadar bu şekilde işliyor, diye açıklamış. Ve görünen o ki, bir süre için de olsa bu anestetik ilaç bu proteini durdurup beyin hücrelerinin iletişimini bozuyor. Çalışmanın baş yazarı Queensland Üniversitesi’ndeki Queensland Brain Institute (QBI)’de doktora öğrencisi Adekunle Bademosi; propofolün, tüm nöronlardaki bağlantı noktaları diyebileceğimiz sinapslar için gerekli olan sintaksin 1A’nın hareketlerini sınırlandırdığını bulduk, diyor.

Araştırmacılar bu iletişim bozulmasının propofolün acısız ameliyatları nasıl sağladığının bir anahtarı olabileceğini düşünüyor. Yani önce bizi normal bir uyku ilacı gibi uyutuyor, sonrasında beynin bağlantısallığını bozarak işi büyütüyor.

Ekibin ulaştığı sonuçlar, “tıbbın uzun zamandır devam eden gizemi olan” genel anestetiklerin çalışması konusunda bildiklerimiz adına önemli bir adım. QBI’de makalenin yazarlarından Bruno van Swinderen de, bu konuyu,180 yaşında bir soru, tıpta çözülememiş bir gizem şeklinde ifade ediyor ve ekliyor; bu çözmesi zor bir problem, çünkü genel anesteziyi açıklayan hipotezlerimiz, beynin nasıl çalıştığını anlamamızla paralellik gösteriyor.

Bir proteinin sinapslardaki hareketlerini takip edebilmek için bilim insanlarının bu sinaptik sürecin nasıl işlediğini tam olarak bilmesi gerekiyordu ve bu keşif ancak 2013 gibi yakın bir tarihte Nobel Ödülü alabildi. Ancak günümüzde gelişen görüntüleme teknikleriyle araştırmacıların anesteziye dair gizemi daha yakın bir gelecekte çözmesini bekleyebiliriz.

Propofolün sintaksin 1A proteinini engellemesine sebep olan bağlantıyı ve anestetik etkilerini açıklamak için daha fazla araştırma yapılması gerekecek. Sonrasında da diğer anestetik ilaçlar test edilecek.

Yine de, van Swinderen, tüm genel anestetiklerin tam olarak bu şekilde çalıştığını düşünüyor, çünkü hepsinin karakteristik özelliği yağa bağlanmak ve yağlar, sinapslarımızda önemli nörotransmitter değişim noktalarında bulunuyorlar. Bu keşif, Alzheimer veya Parkinson hastaları veya beyin gelişimi devam eden çocuklar gibi beyin bağlantısallığı hassas olan kişiler için çıkarımlar içeriyor, diyen van Swinderen, ekliyor; genel anestezinin çok genç veya çok yaşlı kişiler için neden problemli olabileceği hiçbir zaman tam olarak anlaşılamamıştı, bu yeni keşfedilen mekanizma bir sebep olabilir.

Araştırma Cell Reports’ta yayımlandı.

Kaynak: sciencealert.com

1 Yorum

Yorum yap
  1. 1
    Refresh

    Tam anestezi yanılmıyorsam böbrekler içinde zararlı imiş! Tabii kullanılan ürün yukarıda adı geçen mi bilmiyorum.

+ Leave a Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.