Tabiatta sentetik ilaca rastlandı

Tabiatın kimyagerleri bir kez daha “tuş ettiği” bir başka örnekte, Afrika kökenli Nauclea latifolia bitkisinin, sentetik opioid olan tramadolün doğal bir kaynağı olduğu tespit edildi. İlk kez 1977 yılında piyasaya çıkan bu ilaç orta ve orta üstü-şiddetli ağrıyı gidermek için kullanılıyor. Diğer sentetik ilaçlar da tabiatta bulunuyorsa da, bu örnek klinik olarak kabul edilebilir derişimlerde olan ilk örnek olma özelliğini taşıyor.

Halk arasında “Afrika şeftalisi” olarak da bilinen N. latifolia çiçek veren, alt Sahra bölgesinde bulunan ve bütün yıl yeşil kalan bir bitki olup Orta ve Batı Afrika'da çok miktarda bulunmaktadır ve yerliler tarafından epilepsi, sıtma, genel ağrı tedavisi ve pek çok enfeksiyon hastalığının tedavisinde kullanılmaktadır.

Bitkinin daha önceden bilinen ağrı kesici etkisini ortaya çıkarmak için, araştırmacılar bitkinin metanollü ekstraktlarını hazırlamış ve yüksek performansı sıvı kromatografisi (HPLC) ile parçalarak ayırmışlar. Oluşan parçalar canlı fare kullanılarak bir deneme içinde test edilmiş, böylece hangi parçanın en büyük analjezik (ağrı giderici) özelliğe sahip olduğu anlaşılmış.

Université Joseph Fourier'de sinirbilim uzmanı olarak çalışan Michel De Waard şöyle diyor: “Sonuçlarımıza göre yüksek miktarlarda analjezik ilaç olarak kullandığımız tramadol Kamerun veya alt Sahra bölgelerinde bulunan Nauclea latifolia'dan basit bir ekstraksiyon işlemiyle elde edilebilir”. De Waard, bitkinin kök kısmının kesinlikle tramadol kaynağı olarak kullanılabileceğini belirtiyor, çünkü orijinal kuru maddenin %1'inden daha fazla bir kısmı köklerde bulunuyor.

Araştırma ekibi NMR ve HRM spektroskopisi kullanmış, ve aynı zamanda yapının tam olarak tramadol şeklinde tayin edilmesi için x-ışını kristalografisi de eklenmiş. Daha sonraki spektroskopik ve izotop oran analizleri, ekstrakte edilen bileşiğin gerçekten de doğal olduğu ve çapraz kirlilik ile bitkiye bulaşmadığını kesinleştirmiş. Bu beklenmeyen buluş N. latifolia köklerinin geleneksel olarak kullanılmasıyla ağrı tedavisini açıklıyor; ancak, geleneksel tedavilerde bitkinin diğer kısımları da kullanılmasına rağmen, araştırma ekibi bitkinin geri kalan kısmında analjezik bileşiklere rastlamamış.

Tramadol elde etmek üzere N. latifolia bitkisinin geniş alanlara ekilmesini tartışacak kadar yol almamış olsak da, araştırma ekibi ilacın ekstrakte edilmesi için basitleştirilmiş bir süreç geliştirmiş ve yerel topluluklara fayda sağlayabileceğini düşünüyor. De Waard, sentetik tramadolün pek çok gelişmekte olan ülke için çok pahalı olmadığını belirtiyor, ancak ne yazık ki pek çok Afrika vatandaşı için bu miktar çok fazla.

Birleşik Devletler'de bulunan Ohio Eyalet Üniversitesi'nde tıbbi kimyager olarak çalışan Douglas Kinghorn, çalışma hakkında şöyle diyor: “Çalışma dikkatlice yapılmış ve çok tecrübeli bir araştırma ekibi tramadolün gerçekten Nauclea latiolia bitkisinde üretilen bir doğal madde olduğunu ispat etmek için çok çaba sarf etmiş”. Dr. Kinghorn, bu çalışmada araştırmacı olarak yer almamakla birlikte şunları da söylüyor: “Bu rapor, etnofarmakoloji konusunun hâlâ ilaç keşfi cinsinden biyomedikal araştırmaya değecek bir disiplin olduğu kanaatindeyim”.

Çalışma büyük ölçüde Kamerun'da yetişmiş N. latifolia üzerine eğilmiş ise de, Nauclea türüne yönelik diğer bazı türlerin Afrika'da yetişiyor olması nedeniyle bunların da tramadol üretip üretmediğini ve bitkinin ilaç kimyasalını nasıl ürettiğini araştıracağa benziyor.

 

Kaynaklar

A Boumendjel et al, Angew. Chem., Int. Ed., 2013, DOI:  10.1002/anie.201305697

http://www.rsc.org/chemistryworld/2013/09/african-plant-natural-source-tramadol

Kategoriler

+ Yorum bulunmuyor

Yorum yap