Satürn’deki büyük kasırganın yakından görüntüleri

NASA’nın Cassini adlı uzay aracı, Satürn’ün kuzey kutbunda meydana gelen güçlü kasırganın ilk defa ışıkları bu kadar belirgin ve yakın görüntülerini çekti.

Yüksek çözünürlükteki fotoğraf ve görüntülerde, bilim adamları Satürn’deki kasırganın gözünün yaklaşık 2000 km genişliğinde ve Dünya’daki ortalama bir kasırganınkinden 20 kat daha büyük olduğunu gördüler. Kasırganın dış kenarındaki ince ve parlak bulutlar saniyede 150 m hız ile hareket ediyor. Kasırga, büyük ve gizemli altıgen şeklindeki bir kalıp içerisinde dönüyor.

Pasadena’daki Kalifornia Teknoloji Enstitüsü’ndeki Cassini görüntüleme ekibinden bir üye olan Andrew Ingersoll:

“Bu girdabı, Dünya’daki kasırgaya çok benzediğinden dolayı yeniden inceledik. Ancak Satürn’deki kasırga, daha büyük ebatlarda ve bir şekilde Satürn’ün hidrojen atmosferindeki sulardan az miktarda yararlanıyor.”

Bilimadamları, Dünya’daki ılık okyanus suyunu kullanan kasırgaların içeriğini daha iyi anlayabilmek için kasırganın üzerinde çalışma yapıyor. Satürn’ün atmosferindeki bulutlara yakın hiç su kütlesi bulunmamasına rağmen Satürn’de meydana gelen fırtınaların su buharından nasıl yararlandığını keşfetmek, bilimadamlarına Dünya’daki kasırgaların nasıl oluştuğu ve devam ettiği hakkında bilgi sağlayabilir.

Dünya’daki herhangi bir kasırganın ve Satürn kuzey kutbundaki girdabın, bulutsuz ya da alçak bulutlu bir merkez göze sahip. Göz duvarını oluşturan yüksek bulutlar, gözün etrafında dönerek hareket eden diğer yüksek bulutlar ve kuzey yarımküredeki saat tersi yönünde dönüşler diğer benzer özellikler arasında bulunuyor.

Bu kasırgalar arasındaki bir büyük fark ise, Satürn’deki kasırgaların Dünya’daki oluşan kasırgalardan çok daha büyük hacimlerde ve çok hızlı şekilde dönüyor olmalarıdır. Satürn’de göz duvarındaki rüzgar, Dünya’daki kasırgalardan dört kat daha hızlı esiyor. Harekete eğilimli olan Dünya’daki kasırgalardan farklı olarak, Satürn kasırgası, gezegenin kuzey kutbuna adeta kilitli gibidir. Dünya’daki kasırgalar, gezegen dönerken, rüzgarın hızını etkileyen kuvvetlerden dolayı kuzey taraflara doğru yönelir. Satürn’deki kasırgalar ise sürüklenmez ve mümkün olduğunca kuzeyde yer almaktadır.

Hampton Üniversitesi’nden bir Cassini görüntüleme ekibi ortağı Kunio Sayanagi:

“Kutup kasırgasının gidecek bir yeri yoktur ve büyük ihtimalle bu yüzden kutupta takılı kalmıştır" diyor.

Bilimadamları Satürn’deki büyük fırtınanın yıllardır devam ettiğini düşünüyorlar. Cassini, 2004 yılında Satürn gezegenine ulaştığında, gezegenin kuzey kutbu o sırada kış mevsiminin ortasında olduğu için karanlıktı. Bu süre boyunca, Cassini uzay aracının kızılötesi alaşım spektrometresi, görsel ve kızılötesi haritalaması büyük bir girdap tespit etmişti, fakat görünür ışığa ulaşmak için 2009 Ağustos ekinoksunu beklemek gerekiyordu.  Ancak o tarihte güneş ışığı Satürn’ün kuzey kutbunu istila etmeye başlamıştı. Uzay aracının kutupları görüntüleyebilmesi için, yörüngelerinin açısının değiştirilmesi gerekiyordu.

Pasadena’daki NASA Jet Sevki Laboratuvarı’ndaki Cassini projesi bilim adamı Scott Edgington:

“Kuzey kutbundaki kasırga benzeri fırtınanın böylesi müthiş ve büyüleyici görüntüsü, Cassini uzay aracına, Satürn’ün ekvatoryal düzleminde aşağı ve yukarı viraj şeklinde dönebilmesi için verilmiş bir özelliği sayesinde çekilmesi mümkün hale gelebilir. Ekvatoryal yörüngeden kutup bölgelerini tam olarak göremezsiniz. Gezegeni farklı noktalardan izlemek, gezegenin tümünü kaplayan bulut katmanlarını hakkında daha fazla şey gösterebilir.”

Cassini, yörüngesel eğilimini birkaç yılda sadece bir defa değiştiriyor. Uzay gemisi yörüngesinin açısı değiştirmek için Satürn’ün ayı olan Titan’ın uzay araçlarını kullanıyor; navigatörlerin eğilimli yörüngeleri dikkatli şekilde izlemeleri gerekiyor. Bu yol, önceden yapılan iyi bir planlamanın haricinde aynı zamanda gelecekte ulaşmasının öngörüldüğü yörüngeler için de yeterli yakıtı olup olmadığına emin olunması amacıyla planlanmış güzergâha bağlı kalınmasını da gerektiriyor.

 

Kaynak: earthsky.org

1 yorum

Yorum yap

+ Leave a Comment