Roma’lıların nasıl cam ürettiğini tekrar keşfetmek

İnsanoğlu milattan üç bin yıl öncesinden itibaren cam üretmiş ve ilk camların üretimi sırasında, onu renksiz veya bulanık hale getirmek için metal veya mineral biçiminde antimon eklemiştir.

Farklı antimon cevherleri hafifçe farklı izotop oranlarına sahiptir ve Belçika ve Birleşik Krallık'taki araştırmacılar, bu küçük farklılıkları tespit etmek ve miktarlandırmak için bir indüktif çiftlenmiş plazma kütle spektrometrisi (ICP-MS olarak bilinir) yöntemi geliştirdi. Roma dönemi camlarını analiz ederek, araştırma ekibi camın nasıl yapıldığına ilişkin ve ham maddelerin jeografik bulunuşları ile ilgili kanıtlara ulaşmayı umuyor.

İlk sonuçlar en az iki yöreden alınan antimon cevherlerinin Roma dönemindeki camlarda kullanıldığını gösteriyor. Araştırma ekibinin başında bulunan Frank Vanhaecke, şöyle diyor:

“Bu kaynakları jeografik olarak konumlandırabilmeyi ve böylelikle cam yapma sanatında binlerce yıldır kullanılan antimonun kaynağı ile ilgili bilgi toplamayı umuyoruz”.

Camda bulunan elementlerin bir serisi üzerinde izotop analizi gerçekleştirerek, araştırma ekibi sonunda çeşitli başlangıç maddelerinin kaynağını ortaya çıkarmak ve eski çağlarda uygulanan cam üretim prosesini, ilgili ticaret yolları dahil olmak üzere, yeniden oluşturmak istiyor.

Birleşik Krallık'ta, Nottingham Üniversitesi'nde cam arkeolojisi uzmanı olan Kalliopi Nikita, bu çalışmanın ümit verici olduğuna inanıyor. “Antimon üzerine odaklanmak, antimonca zengin camların teknolojisinin özgün geçici ve bölgesel anlamlarını ortaya çıkarıyor” diyen Nikita, bu tekniğin, özellikle şeffaf renksiz olanlar başta olmak üzere arkeolojik camın çalışması için çok faydalı olabileceğini, birincil ve ikincil cam üretim bölgelerini tanımlarken ortaya çıkan sorunların çözümünde ve bunlar arasındaki bağlantıyı ortaya çıkarmak için kullanılabileceğini söylüyor. Nikita şöyle diyor:

“Bunun ötesinde, bu yöntemi kullanarak teknolojik amaçlar için antimon cevherleri ile ilişkilendirilen, doğal kaynakların tükenmesine ışık tutulabilir – bu sadece tarihsel camların üretimiyle sınırlı değil”.

 

Kaynaklar

http://www.rsc.org/chemistryworld/2013/04/roman-glass-antimony-isotope-analysis-icp-ms

L Lobo et al, J. Anal. At. Spectrom., 2013, DOI: 10.1039/c3ja50018g

Kategoriler

+ Yorum bulunmuyor

Yorum yap