PC kasaları neden küçülmüyor?

Teknoloji geliştikçe elektronik cihazların donanımları daha az yere ihtiyaç duyar. Böylece cihazlar küçülür, daha kullanışlı hale gelirler. Aynı durum tabi ki bigisayar donanımları için de geçerli.

İlk yapılan bilgisayarlar bir oda dolusu buzdolabı büyüklüğündeki cihazlardan oluşurken, günümüzde cebimize sığdıracağımız telefon boyutlarına kadar küçüldü. Apollo 11 ekibini Ay'a götüren mekikte kullanılan 32 kg'lık bilgisayardan çok daha güçlüsünü bugün 100 gramlık bir cep telefonuyla birlikte cebimizde taşıyabiliyoruz.

Teknolojinin gereği olarak elektronik donanımlar istikrarlı şekilde küçülürken, bilgisayar kasaları bir türlü küçülmüyor hatta tersine büyümeye devam ediyor. 90'lı yılların "yatık kasa" (slim) olarak tabir edilen bilgisayar kasaları, monitörlerin altında yer alırdı ve günümüz kasalarının yarı boyutundaydı. Peki teknoloji geliştiği halde bilgisayar kasaları neden küçülmüyor?

Sorunun cevabını bulmak için bilgisayar kasasında neyin küçülmediğine bakabiliriz. İşlemci ve ekran kartının kasa içerisinde kapladığı alanın yıllar içinde küçülmediğini görüyoruz.

Aslında bakılırsa işlemcilerin boyutlarında herhangi bir değişiklik olmadı. Ancak onu soğutmak için gereken  fanlar sürekli büyüdü. Oysa ki ilk kişisel bilgisayarlarda herhangi bir soğutucu ekipman bile yer almıyordu.

Ekran kartları da başlangıçta soğutucu gerektirmeyen ve makul boyutlara sahip donanımlardı. Ancak onlar da zaman içerisinde yükseklik ve derinlik ebatlarında bir hayli büyüdüler.

Aşağıda yer ve farklı dönemlerdeki yüksek performanslı ekran kartlarının gelişimini gösteren fotoğraflar, donanımsal büyümeyi açıkca ortaya koyuyor. Ebatlar ve soğutucu fanlar sürekli büyümüş ve fanların sayısı artmış.

Üç farklı nesil ekran kartı: GeForce 2 Ultra, 7950GT, GTX680

Hem işlemci hem de ekran kartlarındaki bu sonradan ortaya çıkan soğutucu kaynaklı büyümenin sebebi ise yüksek performanslı donanımları piyasaya hızlıca sürme yarışının getirdiği sonuç. İşlemci tabanlı bu donanımlarda daha fazla performans, daha fazla ısı meydana getiriyor. Peki neden eskiden olduğu gibi daha makul boyutlarda ve hatta soğutma gerektirmeyen donanımlar üretilmiyor?

Kişisel bilgisayar teknolojisi ve pazarı geliştikçe yeni üreticiler ortaya çıktı. Daha fazla üretici, sürekli büyümekte olan pazardan daha fazla pay almak için rekabeti artırdılar ve bu da performans mı mühendislik mi ikileminde performansın galip gemesini sağladı. Olan da biz tüketicilere oldu tabi ki.

Donanımların gelişmesine paralel olarak oyun sektörü de inanılmaz şekilde gelişti. En fazla bilgisayar performansına ihtiyaç duyan uygulamaların başında oyunlar geliyor. Gün geçtikçe daha gerçekçi hale gelen oyunları yeterli performansta oynatabilecek donanımlara sahip olmak da bitmeyen bir yarış haline geldi.

Artan rekabetle birlikte bilgisayar donanımlarının piyasaya sürülme periyotlarında kısaldı. Ar-ge ile zaman kaybetmek istemeyen üreticiler de soğutma problemlerini çözmek yerine performansa odaklandıklarından dolayı ekran kartları sürekli büyüdü.

İşlemci fanları ve büyük ekran kartlarının rahatlıkla sığması, ancak büyük bilgisayar kasaları ile mümkün oluyor. Bu yüzden de bilgisayar kasaları küçülmüyor. Bu durumu ancak kullanıcıların daha fazla performans yerine daha fazla ergonomi talep etmeleri değiştirebilir.

Yatık kasa (solda), tower kasa (ortada), mini pc (sağda)

Yukarıdaki fotoğrafta yatık kasa, günümüzdeki tower kasa ve mini pc kasasını görüyoruz. Ergonomi herkes için talep görmese de ihtiyaç duyan bir kesim var ve bazı üreticiler de onlar için bu tür küçük kasalı ergonomik bilgisayarlar üretebiliyor. Bu tür küçük kasalı bilgisayarlar, dizüstü bilgisayarlarda olduğu gibi masaüstü bilgisayarların performansına yetişemiyor. Ancak yeterli ar-ge zamanı harcanırsa en performanslı bilgisayarları bile küçük boyutlara indirgemek mümkün olacaktır.

13 Comments

Yorum yap
  1. 1
    Ahmet Fazıl Say

    birde şu var, teknoloji ilerledikçe aslında parçaları daha küçük yapmıyorlar aynı boyutta yapıp kapasitesini arttırıyorlar. Örneğin günümüzde süper bilgisayarlar hala oda boyutunda değil mi?

  2. 2
    Savaş Gürel

    Artık bilgisayar kasaları da küçülecek. bu önümüzdeki 25 yıl içerisinde gerçekleşebilir. honda firması nanoteknolojiyi kullanarak saç telinden 100 bin daha ince çelikten daha dayanıklı tüpler üretmiş. bu sayede daha ince ve daha küçük bilgisayarlar, daha dayanıklı arabalar üretmek mümkün olacakmış.

  3. 3
    İlter Doğan

    Olaya bir de söyle bakalım: İşlemciler her geçen gün gelişmekte. Bu gelişim; hız, komut setleri vb konularda olmakta. Yani her yeni çıkan işlemcinin daha çok transistör içermesi ve gelişmeye paralel olarakta işlemcinin boyutlarının küçülmesi ve transistörlerin daha küçük alana daha fazla sığdırılmaya çalışılmasıyla ortaya çıkan ısı problemi kasa boyutlarında ki en büyük etkenlerden birisi. Sonuçta üzerinden akım geçen iletkenler, yarı iletkenler ısınırlar ve bu ısı da etrafa yayılmaya başlar. Malzemeler birbirine ne kadar yakın olursa oluşan ısı miktarı da o kadar fazla olur. İşlemcilerin nano teknoloji le üretilmesi ve içinde ki elemanların yaklaşık olarak birbirlerine 45nm uzaklıkta olmaları bu işlemcilerin içine daha çok transistör sığdırılmasına olanak sağlarken daha çok ısınmasına da sebep olmakta. Bu sebeptendir ki işlemci küçücük olsa bile fanı devasa boyutlara çıkıyor. Ne kadar çok hız o kadar büyük fan ve o kadar çok soğutulmaya ihtiyacı olan sistem demek. Aslında son dönemlerde bu konuda daha radikal atımlar atılmaya başlandı ve tüketiciye sabit seçenekler yerine ihtiyaca göre seçenekler sunulmaya başlandı. Atom işlemciler bunun örneklerinden birisi. Fansız pasif soğutmayla iadare edebilen atom işlemciler kullanıcının basit isteklerini yerine getirmek için fazlasıyla yeterli olabilmekte. Atom işlemcili bilgisayarların boyutları da oldukça küçük. Bir tv kumandası kadar yani. Bunun yanında normal işlemciye sahip ama boyut olarak oldukça küçük bigisayar modelleri de şuan için piyasa bulunmaktadır.

    Ekran kartlarında da durum cpu’larda olduğu gibi. Ümit’in cevaplarının birinde ilk çıkan modeller fanlı iken sonradan çıkanlar geliştirildiği için fansız piyasaya sürülüyor gibi bir yazıvardı. Aslında durum pek öyle değil. Ekran kartlarının da işlemcileri var bu işlemcilerin tipine göre içerdikleri transistör sayıları büyük farklılıklar göstermekte. Bazı ekran kartı işlemcilerinde norma cpu’dan daha fazla transistör bulunmakta. Dolayısıyla ekran kartının fanlı ya da fansız oluşu biraz da işlemcisinin gücüyle alakalı. İşlemcisi hızlı olan ve çok ısınan bir ekran kartı için üreticilerin iki çözümü bulunmakta. Ya devasa bir pasif soğutucu kullanamak ya da daha küçük aktif soğutucu ile işi fanla çözmek. Bir de ekran kartlarının fanları pc bileşenleri içinde en kolay bozulan fanlar arasındadır hatta birinci sıradadır. Bu nedenle firmaların bazıları kocaman pasif soğutucuları tercih ederken bazıları fanın bozulma riskini ve ürünün garanti dönüşünü göze alarak fanlı modelleri tercih etmektedirler Bazı ekran kartları için fan mecburi seçenekte olabiliyor.

    Kasa boyutlarıyla iligili olarak diğer bir seçenek ise; kasanın içinin ferah bir yapıda olması ve içinde yapılacak çalışmalarda teknisyene ya da kullanıcıya zorluk çıkarmamasıdır. Bu testlerde üreticilere artı puan olarak geri dönmektedir. Hem de büyük bilgisayar kasaları genişlemeye daha müsait bir yapıdadırlar ve kullanıcının ekstra istekleri için uygun ortam oluşturmaktadır. Birden fazla harddisk, birden fazla ekran kartı, birden fazla optik sürücü ve özel amaçlar için kullanılabilecek kartlar için anakartta daha fazla yer ve kasa da daha fazla boş alan gereksinimi oluşmaktadır. anakart bu tip istekleri yerine getirebilmek için Atx ya d Btx formlarında üretilmek zorunda olduğundan (micro atx anakartlarda üretiliyor ama ekstra istekler için Atx ve Btx örneğini veriyorum) kasalarında buna uygun olarak büyük yani atx ya da btx formlarında olmaları mecburidir.

    Dikkat ederseniz kasa boyutları aslında tamamen kullanıcı istekleriyle ortaya çıkan bir durum. Sizin isteklerinin ne kadar artarsa kasa boyutu da o oranda büyümekte. Sanırım uzun yıllar boyunca da bu durum geçerliliğini korumaya devam edecektir. Çünkü kullanıcılar her geçen gün daha güçlü, daha çok bileşeni olan sistemler talep etmektedirler. Bu sebepten dolayı her ne kadar mini pc alternatifleri olsada büyük kasalı pc alternatifleri de son kullanıcıya sunulmaya devam edecektir.

  4. 4
    Edip Aksay

    Küçülmekten daha öncelikli görülen konular bu işi zorlaştırıyor tabi ki 2.5 harddisklerde dönüş hızı daha düşük bilindiği gibi standart olanlar ise fiyat olarak sırf küçük diye daha pahalı ayrıca ekran kartlarıda küçülen hep mimari oluyor .Yanılmıyorsam pcbleri 30 cm buldu. Anakartların küçülmeside üzerindeki donanıma bağlı tabi ki birde konuda değinildi ısınma sorunu var fanların küçüldükçe daha hızlı daha fazla sesle çalıştığınıda biliyoruz. Saymakla bitmeyen sebepler.

  5. 5
    Yavuz Fatih Öztürk

    Belirtmekte fayda var, 7200rpm’lik dizüstü bilgisayar sabit diskleri mevcut. Genelde iş istasyonu bilgisayarlarında standart olarak gelse de piyasada alıp bilgisayarınıza takabilirsiniz ki özellikle win 8, 7 ve vista kullanıcılarına tavsiye ederim.
    Daha dün bir markette sordum, makul bir zamanda değişimi yapacağım.

  6. 6
    İlter Doğan

    Şunu da belirtmekte fayda var, diskler artık dönmüyorlar. Yani flashdisk gibi tamamen elektronik yapıya dönmeye başladılar. Bu; hem sarsıntıda zarar görme sorununun önüne geçecek hem boyut olarak istenildiği kadar küçültülebilecek hem de standart disklere göre biraz daha hızlı olmalarını sağlayacak.

  7. 7
    ali ünsal doğruluk

    Bilgisayarların küçülmesi moore kanununa bağlıdır. moore kanunu derki elektronik devreye eklenecek 1 transistör devrenin 4 kat büyümesine nedendir.bunun nedeni devre elemanı arttıkça devre elmanları arasındaki veri alışverişini sağlayan veri yolları 4 kat artıyor. pc lerin küçülmemesinin bir nedenide soğutma sorunu. pc kasası uzun bir tünel gibidir bunun nedeni giren havanın yol katetmesi gerektiğidir yani siskülasyon yaratmaktır iyi soğutma sağlamak için.

  8. 8
    Orhan Yıldırım

    Eylül 1956: IBM ilk hard diskli bilgisayar olan 305 RAMAC’i üretti. 5 Mb kapasiteli bu hard disk 1 tondan fazla geliyordu.

    IBM’in yöneticilerinden biri o yıllarda “Gelecekte en küçük bilgisayarın boyutunun 1 tondan daha küçük olacağını sanmıyorum.” demiş.

  9. 10
    onur

    şu anki bilgisayarım, küçük bir 5.1 ses sisteminin subwooferı kadar boyutta. ve donanımı 8 çekirdek 3.5GHz işlemci, 36GB ram, 1GB ekran kartı ve 5TB diski ile sessiz sedasız ve tek fanlı çalışıyor 🙂

  10. 12
    Sefa

    Çok güzel bir yazı, öncelikle teşekkürler.

    Firmaların aslında yapmaları gereken tek birşey var. Onu da kabaca söyliyelim. Firmayı ortadan ikiye ayırmak. Çalışanların yarısı performans odaklı yarısı da mühendislik üzerine çalışsın. Böylece ortadaki sorun kalkar. Birkaç firma bunu az bir şekilde yapıyor ama yeterli değil. Kapitalizm sonuçta.

  11. 13
    mehmeterden198

    Herkes soğutma sorunu deyip duruyor. Bizde soğutmayı kapalı devre bir sıvı ile yapsak nasıl olur. Mesela su ile hatta klima gazı ile. Sıvı -10 derecede işlemcinin üzerine gelir. Buradaki kapalı soğutma sisteminde işini görür. Isınmış sıvı hortumla kasanın dışındaki soğutma kompresörüne aktarılır. Bu birim buz dolabı, klimanın dış ünitesi gibi bir şey oluyor. Üstelik bu düzenek şu an ticari olarak satılıyor. Pahalı da değil.

    Ya da ısıyı doğrudan elektriğe çeviren peltier tarzı bir soğutma olabilir belki. Bir işlemci 100 wattan fazlasını çekiyor. Peltier bir sistemle o kadar küçük alanda yeterli soğutma sağlanamaz ancak belki malzeme bilimindeki gelişmelerle bu olabilir. Uzay araçlarındaki elektronik devreler böyle soğutuluyor ama oradaki koşullar çok farklı tabiki.

    GPU destekli bazı serverler 2000 wattan fazla enerji tüketiyor. Bunları nasıl soğutuyorlar bilmiyorum. Bir GPU çiftliğini soğutmak ise hayal edilmesi zor bir şey olsa gerek. Sürekli ısı yayan yüzlerce kilowattlık bir makine…

+ Leave a Comment