Neden deniz seviyeleri beklenenden hızlı yükseliyor?

Küresel iklim modellerine dâhil edilmeyen iklim geri bildirimleri, 2007’de IPCC’nin yaptığı tahminlerden neden daha hızlı deniz seviyesi artışı olduğunu açıklayabilir.

2007 IPCC raporunda küresel olarak deniz seviyesinde 2100 yılı itibariyle, 0,2 ile 0,5 metre arasında bir artış öngörülmüştü. Fakat yapılan yeni deniz seviyesi ölçümleri bunun aksini gösteriyor ve Dünya denizleri’nin IPCC’nin olasılık olarak gösterdiği en yüksek hızda – hatta daha hızlı- artmakta olduğunu söylüyor. Bu ölçümler gösteriyor ki bu yüzyılın sonunda deniz seviyeleri bir metre (ya da fazla) bir artış kaydedecek. Colorado Üniversitesi'nden jeolojist, Bill Hay, 4 Kasım 2012'de yapılan Amerikan Jeoloji Derneği buluşmasında sonuçlarını açıkladı.

“Modern iklim modelleri… Keşfetmekte olduğumuz birçok bilgi akışını içermiyor.” “Arktik Okyanusu (kuzey buz denizi) ve Grönland buz tabakasının erimesi ve yer altı su madenciliği, hepsi deniz seviyelerini tahmin etmedeki iklim modellerinde bulunmayan bilgi akışına ulaşmamızı sağlıyor.”

Colorado Üniversitesi bilim adamları, 2012'deki deniz seviyesi artışlarını gösteren bu grafiği çıkarttılar.  Grafik, 1993’ten bu yanı uydu radar altimetreleriyle birlikte devamlı ölçülen gelgit ölçerlerden edilen verilere dayanıyor. Dönemsel ve diğer değişkenleri çıkarttığımızda, veriler yukarıdaki gibi küresel deniz seviyesini yansıtıyor. Daha fazla bilgi için tıklayın.

Arktik deniz buzundan edinilen bilgi akışı

Arktik deniz buzu hale hazırda okyanusun içinde kendi içinde deniz seviyesini arttırmıyor. Ama bu erime Arktik genelinde yaşanan ısınmada bir rol oynuyor ve yakın Grönland’da ve Kanada’nın kuzeyinde buz kayıplarına yol açıyor. Diğer bir deyişle deniz buzu eridiğinde, Arktik'teki taze su salınıyor ve yerini daha tuzlu olan ve güneyden gelen sıcak suyla değişiyor. Sıcak sular Arktik'i daha buzdan arınmış, güneş ışığını donmuş deniz gibi yansıtmak yerine toplayan sulara itiyor. Ne kadar daha açık sulara giderse, o kadar çok ısı Arktik suları tarafından toplanıyor ve daha ısınmaya gidiyor. Hay’e göre, eriyen Arktik deniz buzu  “ Arktik'e sıcağı getiren büyük bir ısı pompası.”.Bu bilgi normalde deniz seviyelerindeki artışı hesaplarken iklim modelleri arasında bulunmuyor.

Sağda: 1980-1999 ortalamalarına dayanarak 2012 de Grönlan’taki günlük erimeyi gösteren harita. (kırmızı renk erimenin 1980-1999 yıllarında ortalama 50 günün üstünde sürdüğü alanları gösteriyor). greenlandmelting.com

Grönland buzulunda erime hızlı

Hay’e göre, buzullardaki erime çok hızlı gerçekleşiyor ve özellikle daha kuzey enlemlerde bu daha dikkate değer; ayrıca şu an deniz seviyesine katkı sağlayan en büyük değişken bu. Bundan önceki buzul çağları arasındaki dönemde –hiçbir insan etkeni olmadan- deniz seviyelerinin Grönland ve Arktik buzullarında depolanmış olan büyük miktardaki buzulların erimesiyle 10 metre yükselmiş olduğunu ekliyor. Yeni veriler gösteriyor ki, deniz seviyelerindeki yükselme, Hay’e göre, yalnızca birkaç yüzyıl alıyor, bin yılın üstünde bir zaman almıyor. 2012 yazında, Grönland rekor denilebilecek bir erime yaşadı. Grönland’ın buz akıntılarının hızlandığı ve erimiş suyla merkezden daha hızlı ayrıldığı gözlemlendi.

Hay: “Grönland buzulunun büyük bir kısmını doğal şartlar altında sadece birkaç yüzyılda kaybedebilirsiniz, binlerce yılda değil. Ve atmosfere kattığımız bu yüksek miktardaki karbondioksitin buna ne kadar hız ekleyeceğini bilmiyoruz bile.”

Bu arada Antartika’daki durum farklı. Antartika tabi ki bir okyanusla çevrili kıta ve Arktik gibi toprakla çevrili bir okyanus değil; bu yüzden iki kutbun jeolojisi çok farklı. 16 Ekim 2012'de iklim değişimi kuşkucusu ve blogcu Steven Goddard çok tartışılan bir blogta Antartika deniz buzunun aynı ay içinde en yüksek seviyelere ulaştığını rapor etti. Önerdiği üzere, Antartika deniz buzunun genişlemesi bir şekilde Arktik'teki deniz buzu erimesini dengeliyordu (iklim kuşkucularının sonucu: hiçbir küresel tehlike yok). Ama gerçek bilim adamları, iklim modelleriyle elde edilen önermelerle küresel ısınmanın Arktik deniz buzunu ilk ve en kuvvetli şekilde etkileyeceğine yönelik bulgulara sahipler. Bunu Artik deniz buzundaki son 10 yılın kaybının Antartika'daki değişken geri kazanımından fazla olmasından da anlayabiliyoruz. Ve gelecek yıllarda, ikim modellerinin öne sürdüğü yükselen küresel sıcaklıklar ışığında diğer etkiler ve nedenler Antartika’nın eski şekline geri dönüş yapacağını gösteriyor.

Batıda, yüzeyde olduğu gibi yer altı suları da ıslaklıkta  dalgalanıyor. Bu harita  akiferlerdeki yer altı kaynaklarını gösteriyor (Ekim 2012). Islaklık (su içeriği) 1948 ve 2009'daki ortalama verilerle karşılaştırılıyor. Koyu kırmızı bölümler kuru durumdaki yeraltını gösteriyor.
Daha fazla bilgi için tıklayın.

Yeraltından su çıkarma da okyanuslarda artışa yol açıyor

Yeraltı suları, dünyanın her yanında yüzeye kuraklıkla baş etmek için çıkarılıyor. Bu su eninde sonunda okyanuslara ekleniyor. Nasa’nın Dünya Gözlem Evi'nden gönderilen ve Amerika'daki etkiyi görselleştiren simülasyon bunu en iyi şekilde gösteriyor.

Bu gönderide sözü edilen tüm etkiler pozitif bilgi akışıydı; deniz seviyesinin artışındaki hızlandırıcı etkisi gibi. Bu etkiler genel olarak küresel iklim modelleri tarafından dikkate alınmıyor, Hay’e göre, deniz seviyeleri bu yüzden 2007 IPCC’nin tahminlerin deki maksimum hızda ve de daha hızlı yükseliyor. Hay ekliyor:

“Negatif bilgi akışı bekleyebilirsiniz. Ama iklim değişimlerinde, her bilgi artıya yönelik oluyor.”, “Bunun sebibi Dünya’nın ikliminin belli duran seviyelerde olması olabilir. Bu seviyeler arasında, olaylar kararsız ve çabucak değişebiliyor. Şu an daha az kararlı bir seviyede bulunduğumuz gözüküyor.”

Bu harita geçmişte ve olası gelecekteki aşırı deniz seviyesi değişimlerini gösteriyor. Yüzyılın sonunda olacak olan bir metrelik artış, bu aşırı noktaların yakınında bile olmayacak. Ama halen… etkileyici. Harita Christian-Albrechts Üniversitesin’den Emanuel Soeding tarafından yollandı. Harita Amerikan Ulusal Deniz ve Atmosfer Kurumu'nun Etopo2 v1 yükselme verilerine dayanarak yapıldı. Haritanın büyük hali için tıklayın.

 

Kaynak: http://earthsky.org/earth/why-sea-level-is-rising-faster-than-predicted

+ Yorum bulunmuyor

Yorum yap