Hırvatistan, bilim dergilerine ayrılan payı azaltıyor

Hırvatistan'daki bilim dergileri artık bilinmeyen bir geleceğe doğru sürükleniyor, çünkü onlara fon dağıtan temel kurum olan bilim bakanlığı, en iyi dergilerin fonu kapacağı bir değişimi ilân etti.

Fon sağlanmasının sonraki adımının Mart ayının sonunda açılması bekleniyor, ancak fon sağlamak için kullanılacak kriterler daha sıkı olacak. Bunun anlamı olarak geçen ay Bakanlığın söylediği şu söze bakmak gerekiyor: “her dergi finansal destek almayacak”.

Hırvat dergileri ya birleşmeyi kabul etme, ya da hükümet bunlara verilen desteği kestiği takdirde kapanma kararı vermek zorunda kalabilir.

Değişimler, bilim dünyasındaki çoğu kimse tarafından onaylandı, bu kişilere göre örtülü ödenek mükemmel bir durumu garanti etmiyor ve en üstteki dergileri düzgün bir şekilde desteklemek için çok az para kalıyor. Ancak diğerleri, pek çok derginin kapanacağını ve ülkenin mücadele eden bilim merkezlerine zararlı bir etki yapacağını öngörüyor.

Hırvatistan'da bakanlıktan destek alan pek çok dergi -200'den fazla dergi mevcut ve bunların 57'si bilim dergisi- desteği temel olarak Bilim, Egitim ve Spor Bakanlığı (MZOS) üzerinden alıyor ve bazı dergiler de basım yaptıkları alanda ilgili bakanlıklardan ekstra destek alabiliyor. Ancak, fon sağlama giderek azalan bir spirali takip ediyor, 2007'deki destek miktarı HRK15 milyon (1,6 milyon sterlin) iken 2011'de bu miktarın yarısına kadar düşmüş ve pek çok derginin bütçesine baskı uygulamış.

Chemistry in Industry (KUI) dergisinde editör ve Chemical and Biochemical Engineering Quarterly dergisinde basım sorumlusu olarak çalışan Danko Skare'ye göre, finans sağlama durumu ciddi oranda kötüye gitti. KUI'nin fon miktarı 2009'dan beri %85 oranında azaldı.

Croatian Medical Journal (CMJ) dergisinin emekli editörü ve hükümetin basım komisyonunda eski başkanlık görevini yürütmüş Ana Marusic, hükümetin fon sağlama mekanizmasının dergileri beslemek için çok önemli olduğunu söylüyor.

Scientometrics isimli dergide 2008 yılında yayınlanan çalışmasında, Marusic, Hırvatistan'ın akademik atıf veritabanları olan Web of Science ve Scopus'ta sıralanan, bilim adamı başına dergi sayısı parametresinin komşu ülkelerle karşılaştırıldığında iki katı olduğunu bildiriyor, bu ülkeler arasında daha büyük ve daha gelişmiş Macaristan ve İtalya gibi ülkeler bile var. Marusic, Web of Science'de yayınlanan Hırvat dergilerinin toplam sayısının 70 olduğunu belirtiyor.

Marusic, “Bu sayı çok başarılı ve kalitelerini ortaya koyuyor” diyor. “Bazı dergiler ulusal standartlara göre çalışmazken, işini ciddi yapan pek çoğu da var”. Ancak, Marusic'e göre, dergileri sınıflamak için kullanılan şu andaki kriter sayfa sayısı ve basılan makale sayısı olup kaliteden ziyade sayının artırılmasını teşvik ediyor. Skare, fon sağlamak için şu andaki kriterlerin zayıf olduğunda hemfikir, örneğin bu kişilerin, derginin ne kadar sık basıldığı veya bir çevrimiçi sürümünün olup olmadığı ile ilgilenmediklerini söylüyor.

Ancak diğerlerine göre yurt içi dergiler, akademik kariyeri ilerletmek için bir kutuyu işaretlemek hedefinde olan düşük kaliteli araştırmaları basmak için kullanılıyor. Bilim, teknoloji ve tıptaki makalelerin yalnızca %16'sı yurt içi dergilerde yayınlanıyor, muhtemelen bunlar daha yüksek etki faktörüne sahip uluslar arası dergiler tarafından red edilmiş oluyorlar2. Ayrıca, pek çok dergide küçük bir grup içinde çıkar çatışmasını engelleyecek, açık seçik yönergeler yok ve editörler sık sık kendi dergilerinde yayın çıkarıyor3.

Rijeka Üniversitesi Tıp Fakültesinde bilimsel konularla ilgilenen dekan yardımcısı Bojan Polic, bilim adamlarının Hırvat dergileri dahil olmak üzere, daha iyi dergilerde yayın yapmalarının teşvik edilmesi gerektiğini söylüyor. “İyi dergilerin desteklenmesi gerektiği açıkça ortada” diyor, ancak Hırvatistan'da ünü ülke sınırlarını aşmış iyi dergilerin sayısının yalnızca birkaç tane olduğunu söylüyor, bunlara örnek olarak Croatian Medical Journal ve Acta Croatica Chemica'yı veriyor.

Diğer kişiler, bir alandaki zayıf dergilerin birleştirilerek daha güçlü bir dergi haline getirilmesini öneriyor. MZOS'un yayın komisyonunda eski bir üye ve Polimeri: Plastics and Rubber Journal'da uluslar arası editör olarak çalışan Igor Catic'e göre, her bir alanda yılda dört tane yayın yapan dört tane dergiden ziyade ayda bir profesyonel dergi çıkarılmalıdır, zaten şimdi çoğunlukla böyle yapılmaktadır.

CMJ'nin kurucusu ve Split Üniversitesi'nde anatomi profesörü olan Matko Marusic'e göre, fon kesintilerine şiddetle yaklaşmamak gerekir; bunun yerine, kesintiler acı vermeden önce dergilerin kalitelerini artırma fırsatı bulacakları birkaç yıllık “ödemesiz dönemin” var olmalıdır.

Aktaran: Mico Tatalovic

 

Kaynaklar

0. http://www.rsc.org/chemistryworld/News/2012/March/Croatia-science-journals-government-funding-cut.asp

1. D Sambunjak et alScientometrics, 2008, 76, 261 (DOI: 10.1007/s11192-007-1915-5) 

2. L Bosnjak et alScientometrics, 2011, 86, 227 (DOI: 10.1007/s11192-010-0207-7)

3. M Jokic, K Zauder and S Letina, Scientometrics, 2010, 83,  375 (DOI: 10.1007/s11192-009-0071-5)

Kategoriler

+ Yorum bulunmuyor

Yorum yap