Havai fişekler ve parçacıklı maddenin yayılması

Çin’deki bir kısım araştırmacı, yaygın havai fişek kullanımından dolayı oluşan atmosfer kirleticilerinin hem zamana, hem de mekâna ait dağılımı üzerine ayrıntılı bir çalışma yaptı ve çevresel ve sağlık konuları üzerinde durdu.

Havai fişekler ve maytaplar, her türlü kutlama için yaygın şekilde kullanılmaktadır, ancak Çin’deki Yeni Yıl kutlamalarındaki yoğunluğu hiç biri yakalayamaz. Bu malzemeler çok sayıda kirletici yayar, bunlar arasında karbon monoksit, kükürt dioksit ve azot dioksit gibi gazlar ve parçacıklı maddeler olarak bilinen mikroparçacık aerosolleri yer alır.

Yerel atmosferde havai fişek patlamalarının çeşitli yönleri üzerinde dünya çapında çeşitli araştırma grupları çalışma yapmıştır, ancak Wei Gong’un Wuhan Üniversitesi’ndeki araştırma grubu daha önce görülmemiş biçimde daha düzenli zaman aralıkları içinde ve daha büyük bir coğrafya bölgesinde yürüttüğü araştırma dikkat çekti. Ekip PM2,5 ve PM10 (sırası ile 2,5 μm ve 10 μm değerlerinden daha düşük veya ona eşit bir aerodinamik çaplı parçacıklı maddeler anlamına geliyor) için dikey atmosferik dağılım üzerine ayrıntılı ilk verileri de sunuyor. Bu tutunmuş parçacıklar, iklime ve solunum sistemine etki edebildiği için kalp ve akciğer işlevleri bakımından önemli bir konuyu oluşturuyor. 2010 yılında, Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) küresel hastalık raporunda belirtildiği gibi Çin’deki ölümlerle ilgili temel risk unsurları arasında havadaki katı parçacıklar dördüncü sırayı alıyor.

Gong’un ekibi Wuhan etrafındaki (nüfusu 8 milyon olup Hubei Eyaletinin başkentidir) 10 hava gözlem istasyonundan veri kaydetti.

Aerosol parçacıkları tarafından laser ışığının yansıması ile tayin yöntemi olarak özetleyebileceğimiz, Lidar isimli bir uzaktan algılama tekniğini kullanan ekip, havai fişeklerden ortaya çıkan parçacıklı madde bulutlarını inceledi. Gong’un bu veriler üzerine yaptığı analiz, PM2.5 emisyonlarının Wuhan sınırları içinde test dönemi boyunca 39,57 ile 43,51 ton arasında değiştiğini ortaya koydu. Gong, şöyle diyor: “Halkı kültürel âdetlerimizin olumsuz etkilerinden ötürü uyarmanın zamanı geldi”.

Gong, “Bu insan aktivitesi dolayısı ile hava kalitesi son derece etkileniyor ve etkileri düşündüğümüzden çok daha büyük” diyor. “En yüksek PM2.5 derişimleri sıradan günlere oranla yedi kat daha büyüktü. Halkımızı bu kültür âdetinden dolayı uyarmamız şart” diye ekliyor.

Gong, halkın havai fişekleri terketmek için çok fazla ikna edilmesine gerek olmadığını düşünüyor.  Şangay sakinleri üzerinde yapılış bir anket çalışmasına göre, katılımcıların %81’i şehrin hava kalitesini artırmak üzere bir yıllık havai fişek yasağı uygulanmasını destekliyor. Geçtiğimiz Çarşamba günü, Pekin Hükümeti, vatandaşlara havai fişek sayısını azaltmayı teşvik edici iletiler gönderdi.

Dilip Chate, Hindistan Tropikal Meteoroloji Enstitüsü’nde atmosferik aerosol uzmanı olarak çalışıyor ve çalışmayı ilginç bulduğunu belirtiyor. “Havai fişek patlaması esnasında, insan eliyle oluşan emisyonların dağılımı temelde hava parametrelerine bağlı ve bunun gerçek zamanlı parametrelere dayalı olarak tartışılması ilginç olmuş” diye ekliyor.

Gong, araştırmasını daha büyük ve daha karmaşık sistemleri incelemek üzere atmosferik kirleticilerin uzaktan algılanması üzerine yönlendireceğini açıkladı.

Kaynaklar

Bu makale 14 Mart 2014 tarihine kadar serbest erişime açık olup http://dx.doi.org/10.1039/c3em00588g adresinden indirilebilir.

G Han et al, Environ. Sci.: Processes Impacts, 2014, DOI: 10.1039/c3em00588g

http://www.rsc.org/chemistryworld/2014/01/fireworks-chinese-new-year-pollution

Kategoriler

+ Yorum bulunmuyor

Yorum yap