Havadan su elde eden kule

Havadan su elde eden kule

Etyopya’nın bazı kısımlarında, içilebilir su bulmak altı saatlik bir macera demek. Su Projesi (Water Project) isimli bir grup, su bulmanın oldukça zor olduğunu söylüyor. Su bulunduğunda da iş bununla bitmiyor, enfeksiyonlara yol açan bakterilerle dolu veya hayvan pisliği ve diğer zararlı maddeler ile kirlenmiş durumda oluyor.

Sadece Afrika’da 1 milyar kişiyi etkileyen su sorunu aktör ve Water.org kurucularından Matt Damon ve Microsoft kurucularından Bill Gates’in dikkatinden kaçmamış. Tuvalette kullanılan suyu içme suyuna çeviren bir sistem ve “Tuvalet sorununu yeniden keşfedin” gibi çözümler üretilmiş.

Eleştirmenler ise durumun bu kadar aydınlık olmadığını düşünüyor. Arıza olduğunda etrafta bir tamircinin bulunmaması, maliyetler ve bakım masraflarının bunun gibi pek çok fikri imkânsız kıldığını söylüyorlar.

Hayat hasırı (life straw) gibi düşük teknolojili çözümler çok karmaşık değil, ancak yine de kullanıcıların bir su kaynağı bulmasına bel bağlıyor. Suyu hem pratik, hem de uygun bir şekilde insanlara sunan yeni bir ürün var, adına Warka Suyu deniyor, ucuz ve kolayca kurulan yapısı ile havadan litrelerce temiz su çekiyor. Arturo Vittori ve meslektaşı Andreas Vogler tarafından icat edilen bu yapı karmaşık mühendislikten ziyade boyut ve malzeme gibi temel elemanları kullanıyor.

İlk bakışta, yaklaşık 920 santimetrelik vazo biçimli kuleler (Etyopya’nın yerlisi bir incir ağacından ismini alıyor) çarpıcı bir görünüme sahip. Ancak her ayrıntı, dikkatlice yerleştirilmiş eğrilerden benzersiz malzemelere kadar, fonksiyonel bir amaca sahip.

Hafif ve elastik hasırotu (juncus) kullanılarak yapılan her bir kulenin sağlam dış kaidesi kuvvetli rüzgârların gelip içeriye nüfuz edebileceği bir şekilde örülmüş. Nylon veya polipropilenden yapılmış, ızgara ağ biçiminde bir yapı da büyük bir Çin lambasını andırıyor ve yapının içinde bulunuyor. Soğuk hava yoğunlaştığı zaman, yapının dibinde bulunan bir kaba rüzgârların taşıdığı nem toplanıyor. Bu su da musluk görevi gören bir tüpten geçerek dışarıda bekleyen insanların hizmetine sunuluyor. Tasarımcı Arturo Vittori, keşfinin uzak köylere günde 100 litreden fazla temiz içme suyu götüreceğini söylüyor.

Izgara kullanarak temiz içme suyu sağlamak tamamen yeni bir fikir değil. Birkaç yıl önce, bir MIT öğrencisi bu veya buna benzer bir malzeme ile sisten nem elde etmeyi başarmıştı. Ancak Vittori’nin icadı daha çok su veriyor ve daha ucuza mal ediliyor.

Vittori şöyle diyor: “Etyopya’da bunun gibi bir yapıyı yapmak kolay değil, su bulmak için yaklaşık 50 metre derine inmek gerekiyor. Dolayısı ile bu teknik olarak zor ve pahalı bir yöntem oluyor. Bunun ötesinde, pompalar elektrikle çalışmak zorunda ve pompa bozulduğu zaman yedek parçalara ihtiyaç var”.

Warka kulesi ile yaklaşık 95 litre su elde edilebiliyor. Gündüz ve gece arasında yaklaşık 10 derece fark olan yerlerde ve çöl ortamında bile başarılı olabiliyor.

Sonuç olarak, bir kulenin maliyeti 500 dolar civarında tutuyor. Gates’in tuvalet dizaynı ise 2200 dolar civarında kurulum ve sürdürmek için ise daha fazla paraya gerek duyuyor. Vittori, seri üretime geçilirse maliyet daha da düşebilir diyor. Vittori’nin ekibi önümüzdeki yıl Etyopya’ya iki tane daha kule inşa etmeyi planlıyor ve bölgede su hasatı yapacak makineleri inşa etmek için yatırımcılar arıyor.

Küçük çocukların su getirmek için çok sayıda saat harcadığını düşünecek olursak bu gibi yapılarla kendileri için daha faydalı olacak aktiviteler ve eğitime daha çok vakit kalacak. Vittori, “İnsanlara daha özgür olabilecekleri fırsatlar verirseniz onlar da bu çevrimden kurtulmuş olurlar” diyor.

Kaynak: smithsonianmag.com

1 yorum

Yorum yap
  1. 1
    Ahmet T

    5-6 yıl önce bir belgeselde görmüştüm. Bu sistem, çölde yaşayan bir böcekten ilham alınarak, yapısı incelendikten sonra icat edilmiş. Böcek önce bir kum tepesinin en üst ucuna tırmanıyor. Kanatlarını yukarıya doğru kaldıratak esen rüzgara doğru çeviriyor. Böceğin kanadında ki nano düzeydeki yapı, havada ki su buharını topluyor ve oluşan su damlası kendiliğinden böceğin ağzına doğru akıyor.

+ Leave a Comment