Görünüşünü bildiğimiz bir şeyi neden çizemeyiz?

Gördüğümüz şeyleri neden çizemeyiz? Hayatımızda var olan, her gün gördüğümüz, aşina olduğumuz bir şeyi ne kadar gözlemlersek gözlemleyelim, eğer doğru şekilde bakmıyorsak onu çizmemiz mümkün değil. Aşağıdaki deney, dünyayı gözlemlemenin onu çizebilmek için yeterli olmadığını gösteriyor.

Görev

Çoğu insan, hayatı boyunca mutlaka çizgi film izlemiştir ya da eline bir karikatür alıp incelemiştir. Bunları yapmayan biri bile kesinlikle birkaç çizgi film karakterini bilir. Hadi şimdi elinize bir kalem alıp Mickey Mouse ya da Homer Simpsons'ın yüzünü çizmeyi deneyin. Sadece birkaç dakika denemeniz yeterli. Tabi bunu yaparken mümkünse hafızanızı zorlayın, sakın fotoğraflarına bakmayın.

Büyük ihtimalle Mickey Mouse'ın büyük kulaklarını çizdiniz, peki burnu? Homer'ın koca göbeğini çizmek için Matt Groening'in çizim stiline aşina olmanıza gerek yok; ama Homer'in çene hatlarını çizebildiniz mi? Muhtemelen "hayır".

Üzülmeyin, sevdiğiniz karakterleri çizemememizin nedeni teknik yetersizlik değil. Acemi bir öğrencinin önüne profesyonel bir ressamın yaptığı resmi koysak iki eksik bir fazla aynısını yapar. Sizin de önünüzde bir fotoğraf olsa emin olun Mickey Mouse'ı, Homer'ı hakkıyla çizerdiniz. Ama önemli olan bir şeyi belleğimizde kaldığı kadarıyla çizebilmek. Hatların nasıl birleştiğini hatırlamak.

Sherlock Holmes'ın dediği gibi "görebilirsin, ama gözlemleyemezsin". Çoğumuz apartman girişinden evimizin kapısına kadar kaç merdiven olduğunu bilmez. Hatta bir merdiven eklense fark etmeyiz bile. Ama önümüze bir çizgi film karakterinin imitasyon bir çizimini koysalar hemen anlarız. "Hadi o zaman doğrusunu sen çiz deseler" kalemi kıpırdatamayız. Bunun nedeni yeteneksiz olmamız değil; bir şeyi belleğimize alma ve onu sonradan hatırlama yöntemimizle ilgilidir.

Deney

Denekler, ekran karşısına oturtulup sanal bir şehirdeki "üç farklı yolu" kullanmaları istendi. Birinci yolda ellerinde joystick bulunan denekler, bir araştırmacı tarafından yönlendirildi. İkinci yolda deneklere, ekranda çıkan yön işaretleri yardımcı oldu. Üçüncü yolda ise, deneklere yolu nasıl gitmeleri gerektiğini gösteren bir fotoğraf verildi. Fotoğrafta yol haritası gayet net olsa da denekler sandalyeye yaslanıp ekrandaki hareketleri izlemeyi tercih etti.

Bu aşamadan sonra deneklerden, gittikleri üç yolu aynı şekilde geri dönmeleri istendi. Amaç; deneklerin gittikleri yolu dönerken hatırlayıp hatırlamadıklarını test etmekti. Denekler, ilk iki yolun dönüşünü gayet başarılı bir şekilde tamamladı. Ama üçüncü yola geldiklerinde durum hiç iyi değildi; üstelik ellerine verilen harita yolu karış karış resmetmişti.

"Geri dönüş" tamamlandıktan sonra deneklerden yolları çizmeleri istendi. Her ne kadar üç yolu da adım adım bilseler de çizimler başarılı değildi. İlk iki yolun çiziminde denekler akıllarında kalan yönlere göre yolu çizdiler; ama üçüncü yolu çizerken hafızaları bomboştu. Hafızalarının bomboş olmasının nedeni, gerçekten bir şey hatırlayamadıkları için değil; görevi yerine getirmek için gerekli olan özel belleğin oluşturulmamasından kaynaklanıyordu.

Kağıtsız Çizim

Bir şeyi hatırladığımız halde çizemememizin nedeni, görevi tamamlamak için gerekli olan özel belleğin oluşturulmamasıdır. Bir şeyin nasıl göründüğünü hatırlıyorsak pasif hatırlama yöntemi kullanıyoruzdur. Bir şeyin nasıl göründüğünü hatırlayıp onu çizebiliyorsak aktif hatırlama yöntemi kullanıyoruzdur.

Deneyin amacı, deneklerin çizim yeteneklerini anlamak değildi. Bu yüzden aslında kağıt ve kalem kullanılmasına gerek yoktu. Beklenen, deneklerin gördükleri şeyi gözlerinde canlandırmalıydı. Ama bunun için daha fazla zaman harcanabilirdi.

Buna benzer bir deney, resim derslerine katılan grup ikiye bölünerek yapılabilir. Grup ikiye ayrılır. Birinci grup, çizim teknikleri konusunda eğitilir ve sürekli resim çizer. İkinci gruba ise, bir ressam gibi görmenin nasıl olacağı öğretilir. Teknik çalışma grubunda olan kişiler şanslı gibi görünse de, ressam gözünden göremeyen biri gördüğünü çizemez. Çizim yaparken parmaklar kadar hafıza da önemlidir. Peki, zihnimizle çizim yapmayı nasıl öğrenebiliriz?

 

Kaynak: io9.com

+ Yorum bulunmuyor

Yorum yap