2017 Fizik Nobel Ödülü Yerçekimi dalgalarına verildi

2017 Fizik Nobel Ödülü Yerçekimi dalgalarına verildi

İsveç Kraliyet Bilim Akademisi, 2017 Fizik Nobel Ödülünün yarısını Rainer Weiss’e ve diğer yarısını paylaşmak üzere Barry C. Barish ve Kip S. Thorne’a  LIGO dedektörüne ve yerçekimi dalgalarının gözlemlenmesine belirleyici  katkıları için ortak bir şekilde vermeye karar verdi.

Yerçekimi Dalgaları nihayet yakalandı

14 Eylül 2015’te, evrenin yerçekimi dalgaları ilk defa gözlemlendi. Albert Einstein’ın yüz yıl önce öngördüğü dalgalar, iki kara delik arasındaki çarpışmadan kaynaklandı. Dalgaların ABD’deki LIGO dedektörüne ulaşması 1,3 milyar yıl sürdü.

Sinyal Dünya’ya ulaştığında son derece zayıftı, ancak astrofizikteki devrimi zaten vaat ediyor. Yerçekimi dalgaları, uzayın en şiddetli olaylarını gözlemlemek ve bilgimizin sınırlarını test etmek için tamamen yeni bir yöntemdir.

Lazer Interferometre Yerçekimi Dalgaları Gözlemevi (LIGO) yirmiden fazla ülkeden binlerce araştırmacının çalıştığı ortak bir projedir. Birlikte, neredeyse elli yaşındaki vizyonu gerçekleştirdiler. LIGO’nun başarısında çok önemli olan ve bu araştırmanın öncüleri olan 2017 Nobel Fizik ödülü sahipleri  Rainer Weiss ve Kip S. Thorne, projeyi tamamlayan bilim adamı ve lider olan Barry C. Barish ile birlikte, 40 yıllık çabanın nihayetinde yerçekimi dalgalarının oluşmasına yol açtığını garanti etti.

1970’lerin ortalarında Rainer Weiss, ölçümleri bozabilecek muhtemel arka plan gürültü kaynaklarını analiz etmişti ve bu gürültüyü aşacak bir lazer tabanlı interferometre dedektörü de tasarlamıştı. Hem Kip Thorne hem de Rainer Weiss yerçekimi dalgalarının tespit edilebileceğine ve evrene ilişkin bilgimizde bir devrim yaratacağına sıkı bir şekilde inandı.

Yerçekimi dalgaları, Albert Einstein’ın genel görelilik teorisinde tanımlandığı gibi, ışık hızıyla evrene doldurarak  yayılır. Yerçekimi dalgaları birbiri etrafında dönen bir çift kara delikteki gibi bir kütle ivmelendiği zaman oluşur. Einstein, onları  ölçmenin asla mümkün olmayacağına ikna olmuştu. LIGO projesinin başarısı, yerçekimi dalgası Dünya’yı geçtikçe, bir atom çekirdeğinden binlerce kez daha küçük bir değişikliği ölçmek için dev bir lazer interferometresi çifti kullanmak oldu.

Bugüne kadar evreni keşfetmek için kozmik ışınlar veya nötrinolar gibi elektromanyetik radyasyon ve parçacıkların her çeşidi kullanılmıştır. Bununla birlikte, yerçekimi dalgaları, uzay zamanda meydana gelen bozulmaların doğrudan tanıklarıdır. Bu tamamen yeni ve farklı  görünmeyen dünyaları açan bir şey. Dalgaları yakalamayı ve mesajlarını yorumlamayı başaranlara bir keşif bolluğu bekliyor.

Kaynak: Nobel Foundation. “Nobel Prize in Physics 2017: Gravitational waves.” ScienceDaily. ScienceDaily, 3 October 2017. <www.sciencedaily.com/releases/2017/10/171003095828.htm>

+ Yorum bulunmuyor

Yorum yap